«Artificial reproduction and cultivation of wild carp fish planting material for the purpose of its further implementation for the stocking of natural reservoirs of the Republic of Kazakhstan.»

Commercialization project:«Artificial reproduction and cultivation of wild carp fish planting material for the purpose of its further implementation for the stocking of natural reservoirs of the Republic of Kazakhstan.»

Purpose: The purpose of the project is to organize a pond fish farming for the artificial reproduction, cultivation and sale of wild carp planting material for stocking natural reservoirs

Tasks:

— to create a production site for pond cultivation of wild carp fingerlings;

— organize work on obtaining wild carp larvae and their rearing to the stage of undergrown juveniles; 

— organize work on the cultivation of wild carp fingerlings from undergrown juveniles;

— to work out the technology of transporting wild carp fish planting material over long distances to the place of release;

— organize the sale of final products (wild carp fingerlings);

— to create a genetically polymorphic repair and breeding stock of wild carp in a fish farming environment;

— genetic certification of wild carp producers in the RMS

— prepare and apply for a patent on the method of rearing young and juvenile wild carp in ponds, on the technology of transporting wild carp planting material over long distances to the place of release, on the formation of a repair and breeding stock of wild carp in a fish farm; 

— to hold seminars with agricultural producers on the technology of growing wild carp planting material in fish farming conditions;

— prepare promotional materials for products, price lists, presentation materials;

— to create a production site for pond cultivation of wild carp fingerlings;

— prepare and publish scientific and promotional articles, take part in international conferences and  exhibitions on the technology of growing fingerlings of valuable fish species in fish farms.

 

Project location: Kapshagai Spawning and Growing Farm-1973 LLP (since 2018), Bukhtarma Spawning and Growing Farm LLP (since 2022)

 

Project implementation period: 2018-2022

The terms of the post-intensive care period of the project: 2023-2025.

Expected results:

— a production site for pond cultivation of wild carp fingerlings will be created;

— work will be organized to obtain wild carp larvae and their rearing to the stage of undergrown juveniles;

— organize work on the cultivation of wild carp fingerlings from undergrown juveniles;

— the technology of transporting wild carp fish planting material over long distances to the place of release will be worked out;

— the sale of final products (wild carp fingerlings) will be organized;

— a genetically polymorphic repair and breeding herd of wild carp will be created in the conditions of a fish farm;

— genetic certification of wild carp producers in the Republic of Kazakhstanwill be carried out

— a patent application will be prepared and filed on the method of rearing wild carp juveniles and fingerlings in ponds, on the technology of transporting wild carp planting material over long distances to the place of release, on the formation of a repair and breeding stock of wild carp in a fish farm;

— seminars will be held with agricultural producers on the technology of growing wild carp planting material in fish farming conditions;

— prepare promotional materials for products, price lists, presentation materials;

— a production site for pond cultivation of wild carp fingerlings will be created.

 

The results obtained in 2018: The purchase of equipment and materials for the work was carried out, the preparation of a heating pond was carried out to ensure the supply of high-quality water to the incubation shop.

The results obtained in 2019: Work was carried out on the preparation of pond areas for the cultivation of fingerlings and the maintenance of RBS wild carp. A production site for pond cultivation of wild carp fingerlings has been created. The harvesting of wild carp producers was carried out at the ALS (Alakol lake system), the caught wild carp specimens were transported to the incubation workshop of Kapshagai Spawning and Growing Farm-1973LLP, adapted to the conditions of the workshop and then to the conditions of ponds. Carp fingerlings have been grown and sold. A patent for utility model No. 4232 «An improved pond for growing early wild carp juveniles» was obtained.

The results obtained in 2021: Harvesting of carp producers was carried out at the ALS (Alakol lake system), the caught wild carp specimens were transported to the incubation workshop of Kapshagai Spawning and Growing Farm-1973LLP, adapted to the conditions of the workshop and then to the conditions of ponds. A repair and breeding herd (RBS) of wild carp was formed from individuals caught in 2019 and 2021. Wild carp fingerlings have been grown and sold. A seminar was held in order to promote the project on the topic «Pond cultivation of wild carp planting material». Patents for utility model No. 4968 «Improved removable container for transporting live wild carp juveniles» and No. 5221 «Improved method for growing wild carp fingerlings in ponds» were obtained.

The results obtained in 2022: Genetic studies of the individuals of the RBS wild carp were carried out, the polymorphism of the individuals of the RBS wild carp was evaluated. A spawning campaign was carried out from imported wild carp producers, wild carp larvae were obtained. The resulting larvae were buried in prepared ponds, wild carp fingerlings were grown and sold. Genetic studies have been carried out and genetic passports for the carp’s RBS have been developed. A seminar was held in order to promote the project on the topic «Technologies for the formation of wild carp RBS in pond farming conditions». A patent for utility model No. 7547 dated 10/28/2022 «A method for forming a repair and breeding stock of wild carp in a fish farm» was obtained. At Bukhtarma Spawning and Growing Farm LLP: In 2022, wild carp producers from the ALS were imported.

«Қазақстан Республикасының табиғи су айдындарын балықтандыру үшін оны одан әрі іске асыру мақсатында сазанның балық отырғызу материалын қолдан молайту және өсіру»

Коммерцияландыру жобасы:

«Қазақстан Республикасының табиғи су айдындарын балықтандыру үшін оны одан әрі іске асыру мақсатында сазанның балық отырғызу материалын қолдан молайту және өсіру».

Мақсаты:Табиғи су айдындарын балықтандыру үшін сазанның балық отырғызу материалының жасанды өсімін молайту, өсіру және сату бойынша тоған балық өсіру шаруашылығын ұйымдастыру

Тапсырмалар:

— біржаздық сазандарды тоғандарда өсіру бойынша өндірістік учаске құру;

— сазанның дернәсілдерін алу бойынша жұмыстарды ұйымдастыру және оларды шабақ сатысына дейін өсіру;

— өсірілген шабақтан сазанның біржаздықтарын өсіру жұмыстарын ұйымдастыру;

— сазанның балық отырғызу материалын балықтандыру орнына дейін ұзақ қашықтыққа тасымалдау технологиясын пысықтау;

— түпкілікті өнімді (біржаздық сазандарды) сатуды ұйымдастыру;

— балық өсіру шаруашылықтары жағдайында сазанның генетикалық полиморфты толықтырушы-аналық үйірін құру;

— ТАҮ-да сазан өндірушілерін генетикалық паспорттау;

— балық өсіру шаруашылығында сазанның толықтырушы-аналық үйірін қалыптастыру бойынша, сазанның балық отырғызу материалын шығару орнына дейін ұзақ қашықтыққа тасымалдау технологиясы бойынша, тоғандардағы сазанның шабақтары мен біржазғыларын өсіру тәсілі бойынша патент дайындау және өтінім беру;

— балық шаруашылығы жағдайында сазан балық отырғызу материалын өсіру технологиясы бойынша ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерімен семинарлар өткізу;

— өнімнің жарнамалық материалдарын, прайс-парақтарды, презентациялық материалдарды дайындау;

— сазан біржаздықтарын тоғандарда өсіру бойынша өндірістік учаске құру;

— балық өсіру шаруашылықтары жағдайында бағалы балық түрлерін өсіру технологиясы бойынша халықаралық конференциялар мен көрмелерге қатысу, ғылыми және жарнамалық мақалалар дайындау және жариялау.

 

Жобаны іске асыру орны: «Қапшағай уылдырық шашу-өсіру шаруашылығы-1973» ЖШС (2018 ж. бастап), «Бұқтырма уылдырық шашу-өсіру шаруашылығы» ЖШС (2022 ж. бастап)

 

Жобаны іске асыру мерзімі: 2018-2022 жж

Жобаның жүзеге асырудан кейінгі кезеңінің мерзімі: 2023-2025 жж

Күтілетін нәтижелер:

— сазан біржаздықтарын тоғандарда өсіру бойынша өндірістік учаске құрылатын болады;

— сазан дернәсілдерін алу және оларды өсірілген шабақтар сатысына дейін өсіру бойынша жұмыстар ұйымдастырылады;

— өсірілген шабақтардан біржаздық сазандарды өсіру бойынша жұмыстар ұйымдастырылады;

— сазанның балық отырғызу материалын балықтандыру орнына дейін ұзақ қашықтыққа тасымалдау технологиясы пысықталатын болады;

— түпкілікті өнімді (сазан біржазғылары) сату ұйымдастырылады;

— балық шаруашылығы жағдайында сазанның генетикалық полиморфты толықтырушы-аналық үйірі құрылатын болады;

— сазан өндірушілеріне ТАҮ генетикалық паспорттау жүргізілетін болады;

— балық өсіру шаруашылығында сазанның толықтырушы-аналық үйірін қалыптастыру бойынша, сазанның балық отырғызу материалын шығару орнына дейін ұзақ қашықтыққа тасымалдау технологиясы бойынша, тоғандардағы сазанның шабақтары мен біржазғыларын өсіру тәсілі бойынша патент дайындау және өтінім берілетін болады;

— балық шаруашылығы жағдайында сазанның балық отырғызу материалын өсіру технологиясы бойынша ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерімен семинарлар өткізілетін болады;

— өнімнің жарнамалық материалдарын, прайс-парақтарды, презентациялық материалдар дайындалатын болады;

— сазан біржаздықтарын тоғандарда өсіру бойынша өндірістік учаскелер құрылатын болады.

 

2018 жылы алынған нәтижелер: Жұмыстарды жүргізу үшін жабдықтар мен материалдар сатып алынды, инкубациялық цехқа сапалы судың түсуін қамтамасыз ету үшін жылыту тоғанын дайындау жүргізілді.

2019 жылы алынған нәтижелер: Сазанның ТАҮ-нің ұстау және біржаздықтарын өсіру үшін тоған алаңдарын дайындау бойынша жұмыстар жүргізілді. Сазан біржазғыларын тоғандарды өсіру бойынша өндірістік учаске құрылды. АКЖ-да (Алакөл көлдер жүйесінде) сазанның өндірушілерін дайындау жүргізілді, ауланған сазан дарақтары «Қапшағай УӨШ-1973» ЖШС инкубациялық цехына тасымалданып, цех жағдайына, содан кейін тоғандардың жағдайына бейімделді. Сазан біржаздықтары өсірілген және сатылған. №4232 «Сазанның дернәсілдерін өсіруге арналған жетілдірілген тоған» пайдалы моделіне патент алынды.

2021 жылы алынған нәтижелер: АКЖ-де (Алакөл көлдер жүйесінде) сазан өндірушілерін дайындау жүргізілді, сазанның ауланған даралары «Қапшағай УӨШ-1973» ЖШС инкубациялық цехына тасымалданды, цех жағдайына, содан кейін тоғандардың жағдайына бейімделді. 2019 және 2021 жылдары ауланған даралардан сазанның толықтырушы-аналық үйірі (ТАҮ) құрылды. Біржаздық сазандар өсірілді және сатылды. «Сазан балық отырғызу материалын тоғанда өсіру» тақырыбында жобаны ілгерілету мақсатында семинар өткізілді. № 4968 «Сазан шабақтарын тірі күйінде тасымалдауға арналған жетілдірілген алынбалы контейнер» және № 5221 «Тоғандарда сазанның біржаздықтарын өсірудің жетілдірілген тәсілі» пайдалы моделіне патенттер алынды.

2022 жылы алынған нәтижелер: Сазанның ТАҮ дараларына генетикалық зерттеулер жүргізілді, сазан ТАҮ дараларының полиморфизміне бағалау жүргізілді. Уылдырық шашу науқаны әкелінген сазан өсірушілерден жүргізілді, сазан дернәсілі алынды. Алынған дернәсілдер дайындалған тоғандарға балықтандырылды, өсірілді және сатылды. Сазан ТАҮ үшін генетикалық зерттеулер жүргізілді және генетикалық паспорттар әзірленді. «Тоған шаруашылығы жағдайында сазанның ТАҮ қалыптастыру технологиялары» тақырыбында жобаны ілгерілету мақсатында семинар өткізілді. 28.10.2022 ж. № 7547 пайдалы моделіне «Балық өсіру шаруашылығында сазанның толықтыру-аналық үйірін қалыптастыру тәсілі» патенті алынды. «Бұқтырма УӨШ» ЖШС: 2022 жылы АКЖ бар сазан өндірушілері әкелінді.

«Искусственное воспроизводство и выращивание рыбопосадочного материала сазана с целью дальнейшей его реализации для зарыбления естественных водоемов Республики Казахстан»

Проект коммерциализации: «Искусственное воспроизводство и выращивание рыбопосадочного материала сазана с целью дальнейшей его реализации для зарыбления естественных водоемов Республики Казахстан».

Цель: Целью проекта является организация прудового рыбоводного хозяйства по искусственному воспроизводству, выращиванию и продаже рыбопосадочного материала сазана для зарыбления естественных водоемов

Задачи:

— создать производственный участок по прудовому выращиванию сеголеток сазана;

— организовать работы по получению личинок сазана и их подращивание до стадии подрощенной молоди;

— организовать работы по выращиванию сеголеток сазана от подрощенной молоди;

— отработать технологию перевозки рыбопосадочного материала сазана на большие расстояния до места выпуска;

— организовать продажу конечной продукции (сеголеток сазана);

— создать генетически полиморфное ремонтно-маточное стадо сазана  в условиях рыбоводного хозяйства;

— генетическая паспортизация производителей сазана в РМС

— подготовить и подать заявку на патент по способу подращивания молоди и сеголеток сазана в прудах, по технологии перевозки рыбопосадочного материала сазана на большие расстояния до места выпуска, по формированию ремонтно-маточного стада сазана на рыбоводном хозяйстве;

— провести семинары с сельхозтоваропроизводителями по технологии выращивания рыбопосадочного материала сазана в условиях рыбоводного хозяйства;

— подготовить рекламные материалы продукции, прайс-листы, презентационные материалы;

— создать производственный участок по прудовому выращиванию сеголеток сазана;

— подготовить и опубликовать научные и рекламные статьи, принять участие в международных конференциях и выставках по технологии выращивания сеголеток ценных видов рыб в условиях рыбоводных хозяйств.

 

Место реализации проекта:ТОО «Капшагайское нерестово-выростное хозяйство-1973» (с 2018 г), ТОО «Бухтарминское нерестово-выростное хозяйство» (с 2022 г)

 

Сроки реализации проекта: 2018-2022 гг

Сроки постреализационного периода проекта: 2023-2025 гг.

Ожидаемые результаты:

 — будет создан производственный участок по прудовому выращиванию сеголеток сазана;

— будут организованы работы по получению личинок сазана и их подращивание до стадии подрощенной молоди;

— организовать работы по выращиванию сеголеток сазана от подрощенной молоди;

— будет отработана технология перевозки рыбопосадочного материала сазана на большие расстояния до места выпуска;

— будет организована продажа конечной продукции (сеголеток сазана);

— будет создано генетически полиморфное ремонтно-маточное стадо сазана  в условиях рыбоводного хозяйства;

— будет проведена генетическая паспортизация производителей сазана в РМС

— будет подготовлена и подана заявка на патент по способу подращивания молоди и сеголеток сазана в прудах, по технологии перевозки рыбопосадочного материала сазана на большие расстояния до места выпуска, по формированию ремонтно-маточного стада сазана на рыбоводном хозяйстве;

— будут проведены семинары с сельхозтоваропроизводителями по технологии выращивания рыбопосадочного материала сазана в условиях рыбоводного хозяйства;

— подготовить рекламные материалы продукции, прайс-листы, презентационные материалы;

— будет создан производственный участок по прудовому выращиванию сеголеток сазана;

 

Полученные результаты в 2018 году: Проведен закуп оборудования и материалов для проведения работ, проведена подготовка нагревного пруда для обеспечения поступления качественной воды в инкубационный цех.

Полученные результаты в 2019 году: Проведены работы по подготовке прудовых площадей для выращивания сеголеток и содержания РМС сазана. Создан производственный участок по прудовому выращиванию сеголеток сазана. Проведена заготовка производителей сазана на АСО (Алакольской системе озер), выловленные особи сазана транспортированы в инкубационный цех ТОО «Капшагайское НВХ-1973», адаптированы к условиям цеха и затем к условиям прудов. Выращены и реализованы сеголетки сазана. Был получен патент на полезную модель №4232 «Усовершенствованный пруд для выращивания ранней молоди сазана».

Полученные результаты в 2021 году: Проведена заготовка производителей сазана на АСО (Алакольской системе озер), выловленные особи сазана транспортированы в инкубационный цех ТОО «Капшагайское НВХ-1973», адаптированы к условиям цеха и затем к условиям прудов. Сформировано ремонтно-маточное стадо (РМС) сазана из особей выловленных в 2019 и 2021 году. Выращены и реализованы сеголетки сазана. Был проведен семинар в целях продвижения проекта на тему «Прудовое выращивание рыбопосадочного материала сазана». Были получены патенты на полезную модель № 4968 «Усовершенствованный съемный контейнер для перевозки живой молоди сазана» и № 5221 «Усовершенствованный способ выращивания сеголеток сазана в прудах».

Полученные результаты в 2022 году: Проведены генетические исследования особей РМС сазана, проведена оценка полиморфизма особей РМС сазана. Проведена нерестовая кампания от завезенных производителей сазана, получены личинки сазана. Полученные личинки зарыблены в подготовленные пруды, выращены и реализованы сеголетки сазана. Проведены генетические исследования и разработаны генетические паспорта для РМС сазана. Был проведен семинар в целях продвижения проекта на тему «Технологии формирования РМС сазана в условиях прудового хозяйства». Получен патент на полезную модель № 7547 от 28.10.2022 г «Способ формирования ремонтно-маточного стада сазана на рыбоводном хозяйстве». На ТОО «Бухтарминское НВХ»: В 2022 году завезены производители сазана с АСО.

Commercialization RGKP “Kamyshlybash Fish Hatchery” 2017-2020 y.

Commercialization project: “Artificial reproduction, cultivation and sale of pike perch fish seed material for stocking natural reservoirs.”

Goal: Organization of a pond fish farm for the artificial reproduction, cultivation and sale of pike perch fish seed material for stocking natural reservoirs with fish.

Tasks:

— organize work on catching and transporting pike perch spawners for reproduction purposes;

— develop technology for transporting pike perch breeders and fish seeding material;

— to form a replacement broodstock (RMB) of pike perch in a fish farm;

— create a production site for pond rearing of pike perch fingerlings;

— obtain pike perch larvae and raise them to the stage of grown juveniles;

— organize work on raising pike perch fingerlings from grown-up juveniles;

— organize the sale of pike perch fish seeding material;

— prepare and submit patent applications (3 pcs.) for the transportation of live pike perch; on artificial reproduction of pike perch; on the technology of growing pike perch fingerlings in ponds;

— disseminate best practices in the technology of artificial reproduction of pike perch in the conditions of a fish farm in the Kyzylorda region; prepare promotional materials for products, price lists, presentation materials;

— conduct a seminar among nature users on the technology of growing pike perch fish seed material in a fish farm;

— prepare and publish scientific articles, take part in international conferences and exhibitions on the technology of reproduction and cultivation of pike perch in the conditions of fish farms in the south of Kazakhstan.

Place of implementation of the project: RGKP “Kamyshlybash Fish Hatchery” (Tastaksky and Koszharsky sections); PC «Zhambyl»

Project implementation period: 2017-2020.

Post-implementation period of the project: 2021-2023.

Expected results:

— work will be organized to capture and transport pike perch spawners for reproduction purposes;

— technologies for transporting pike perch breeders and fish seeding material will be developed;

— a replacement broodstock (RMB) of pike perch will be formed;

— a production site for pond rearing of pike perch fingerlings will be created;

— pike perch larvae will be obtained and reared to the stage of grown juveniles;

— work will be organized to rear young-of-the-year pike perch from grown-up juveniles;

-the sale of pike perch fish seeding material will be organized;

— patent applications (3 pieces) for the transportation of live pike perch will be prepared and filed; on artificial reproduction of pike perch; on the technology of growing pike perch fingerlings in ponds;

— advanced experience in the technology of artificial reproduction and cultivation of pike perch in the conditions of a fish farm in the Kyzylorda region will be disseminated; promotional materials for products, price lists, and presentation materials will be prepared;

— a seminar will be held among nature users on the technology of growing pike perch fish seeding material in a fish farm;

— scientific articles will be prepared and published, participation will be taken in international conferences and exhibitions on the technology of reproduction and cultivation of pike perch in the conditions of fish farms in the south of Kazakhstan.

Results obtained in 2017:

Equipment and materials for the work were purchased. A lease agreement has been concluded for the ponds. Pike perch breeders were caught to form a broodstock.

Results obtained in 2018:

Work has been carried out to prepare pond areas for raising fingerlings and keeping pike perch. A production site for pond rearing of pike perch fingerlings has been created. The catching of pike perch spawners from natural reservoirs (Syr Darya River and fishing areas of the Small Aral Sea) was carried out. Producers of zander transported to the incubation workshop of the Tastak section of the Kamyshlybash Fish Hatchery, adapted to the conditions of the workshop. A spawning campaign for pike perch was carried out, pike perch larvae were obtained, juveniles were reared, pike perch fingerlings were raised and sold. The technology for cultivating live food for pike perch has been developed. A patent was received for a utility model “Device for transporting live pike perch”

Results obtained in 2019:

The catching of pike perch spawners from natural reservoirs (Syr Darya River and fishing areas of the Small Aral Sea) was carried out. The pike perch breeders were transported to the incubation workshop of the Tastak section of the Kamyshlybash Fish Hatchery and adapted to the conditions of the workshop. A valuation of pike perch was carried out to carry out artificial reproduction of pike perch. A spawning campaign for pike perch was carried out, pike perch larvae were obtained, juveniles were reared, and pike perch fish seed material was grown and sold. A seminar was organized and conducted among nature users on the technology of reproduction and rearing of pike perch fingerlings in pond conditions. A patent was received for the utility model “River spawning complex for the reproduction of vessels

Results obtained in 2020:

Pike perch spawners were caught from wintering ponds at the Tastak site of the “KAmyshlybash Fish Hatchery” and an additional catch was made from the river. Syrdarya and fishing areas of the Small Aral Sea. The pike perch breeders were transported to the incubation workshop of the Tastak site of the Kamyshlybash Fish Hatchery. A valuation and spawning campaign of pike perch was carried out, pike perch larvae were obtained, juveniles were reared, and pike perch fish seed material was grown and sold. A patent was received for the utility model “Growing young-of-the-year pike perch in ponds.” The dissemination of advanced experience in the technology of artificial reproduction of pike perch in the conditions of a fish farm in the Kyzylorda region was carried out. Scientific articles and recommendations have been prepared.

Коммерциаландыру «Қамыстыбас балық өсіру зауыты» РМКК 2017-2020 жж.

Коммерцияландыру жобасы: «Табиғи суайдындарды балықтандыру үшін көксеркенің балық отырғызу материалын жасанды түрде көбейту, өсіру және сату».

Мақсаты: Табиғи суайдындарды балықтандыру мақсатында көксеркенің балық отырғызу материалын жасанды түрде көбейту, өсіру және сату» үшін тоған  шаруашылықтарын ұйымдастыру.

Міндеттері:

— көксерке балығының өсімін жасанды молайту үшін өндірушілерді аулау және тасымалдау жұмыстарын ұйымдастыру;

— көксерке балығының өндірушілерін және балық отырғызу материалын тасымалдау технологиясын әзірлеу;

— балық шаруашылығында көксеркенің толықтырушы аналық үйірлеін (ТАҮ) қалыптастыру;

— көксерке балығының осы жаздық шабақтарын тоғандарда өсіретін өндіріс орнын құру;

— көксеркенің дернәсілдерін алу және оларды шабақ кезеңіне дейін өсіру;

— өскен шабақтарды осы жаздық шабақ кезеңіне дейін өсіру жұмыстарын ұйымдастыру;

— көксерке балығының отырғызу материалын сатуды ұйымдастыру;

— көксеркелерді тірідей  тасымалдауға; көксерке балығының өсімін жасанды молайту; тоғандарда көксерке балығының осы жаздық шабақтарын өсіру технологиясы бойынша патенттік өтінімдерді (3 дана) дайындау және ұсыну;

— Қызылорда облысындағы балық шаруашылығы жағдайында көксеркенің өсімін жасанды молайту технологиясының озық тәжірибесін тарату; өнімге жарнамалық материалдарды, прейскуранттарды, презентация материалдарын дайындау;

— табиғат пайдаланушылар арасында балық шаруашылығында көксеркенің балық отырғызу материалын өсіру технологиясы бойынша семинар өткізу;

— Қазақстанның оңтүстігіндегі балық шаруашылығы жағдайында көксеркенің өсімін молайту және өсіру технологиясы бойынша ғылыми мақалалар дайындау және жариялау, халықаралық конференциялар мен көрмелерге қатысу.

Жобаны іске асыру орны: «Қамыстыбас балық өсіру зауыты» (Тастақ және Қосжар учаскелері) РМКК; «Жамбыл» ӨК

Жобаны іске асыру мерзімі: 2017-2020 жж.

Жобаны іске асырудан кейінгі кезең: 2021-2023 жж.

Күтілетін нәтижелер:

 

— көксерке балығының өсімін жасанды молайту үшін өндірушілерді аулау және тасымалдау жұмыстары ұйымдастырылады;

— көксерке балығының өндірушілерін және балық отырғызу материалын тасымалдау технологиясы әзірленеді;

— балық шаруашылығында көксеркенің толықтырушы аналық үйірлері (ТАҮ) қалыптастырылады;

— көксерке балығының осы жаздық шабақтарын тоғандарда өсіретін өндіріс орындары құрылады;

— көксеркенің дернәсілдері алынады және  шабақ кезеңіне дейін өсіріледі;

— өскен шабақтарды осы жаздық шабақ кезеңіне дейін өсіру жұмыстары ұйымдастырылады;

— көксерке балығының отырғызу материалын сату ұйымдастырылады;

— көксеркелерді тірідей  тасымалдау; көксерке балығының өсімін жасанды молайту; тоғандарда көксерке балығының осы жаздық шабақтарын өсіру технологиясы бойынша патенттік өтінімдер (3 дана) дайындалады және ұсынылады;

— Қызылорда облысындағы балық шаруашылығы жағдайында көксеркенің өсімін жасанды молайту технологиясының озық тәжірибесі таратылады; өнімге жарнамалық материалдар, прейскуранттар, презентация материалдары дайындалады;

— табиғат пайдаланушылар арасында балық шаруашылығында көксеркенің балық отырғызу материалын өсіру технологиясы бойынша семинар өткізіледі;

— Қазақстанның оңтүстігіндегі балық шаруашылығы жағдайында көксеркенің өсімін молайту және өсіру технологиясы бойынша ғылыми мақалалар дайындалады және жарияланады, халықаралық конференциялар мен көрмелерге қатысатын болады.

 

2017 жылы алынған нәтижелер:

Жұмысқа қажетті құрал-жабдықтар мен материалдар сатып алынды. Тоғандарды жалға беру шарты жасалды. Көксерке балығының өндірушілері аналық үйірлерді қалыптастыру үшін ұсталды.

2018 жылы алынған нәтижелер:

Осы жаздық шабақтарды өсіруге және көксеркелердің ТАҮ ұстауға арналған тоған аумақтарын дайындау жұмыстары жүргізілді. Көксерке балықтарын тоғандарда өсіретін өндіріс орны құрылды. Табиғи суайдындардан (Сырдария өзені және Кіші Арал теңізінің балық аулау учаскелері) көксеркенің өндірушілерін аулау жұмыстары жүргізілді. Көксерке балығының өндірушілері Қамыстыбас балық өсіру зауытының Тастақ учаскесінің инкубациялық цехына тасымалданды. Көксерке балығының өсімін жасанды молайту үшін таңдау (бонитировка) және уылдырық шашу науқаны жүргізілді, көксеркенің дернәсілдері алынды, шабақтары өсірілді, көксеркенің осы жаздық шабақтары өсірілді және сатылды. Көксеркеге арналған тірі жемді өсіру технологиясы әзірленді. «Тірі көксеркені тасымалдауға арналған құрылғы» пайдалы моделіне патент алынды.

2019 жылы алынған нәтижелер:

Табиғи суайдындардан (Сырдария өзені және Кіші Арал теңізінің балық аулау учаскелері) көксеркенің өндірушілерін аулау жұмыстары жүргізілді. Көксерке балығының өндірушілері Қамыстыбас балық өсіру зауытының Тастақ учаскесінің инкубациялық цехына тасымалданды. Көксерке балығының өсімін жасанды молайту үшін таңдау (бонитировка) және уылдырық шашу науқаны жүргізілді, көксеркенің дернәсілдері алынды, шабақтары өсірілді, көксеркенің осы жаздық шабақтары өсірілді және сатылды. Табиғат пайдаланушылар арасында тоған шаруашылықтары жағдайында көксерке балықтарының өсімін молайту және өсіру технологиясы бойынша семинар ұйымдастырылып, өткізілді. «Көксерке балығының өсімін молайтуға арналған өзен арнасы уылдырық шашу кешені» пайдалы моделіне патент алынды.

2020 жылы алынған нәтижелер:

Табиғи суайдындардан (Сырдария өзені және Кіші Арал теңізінің балық аулау учаскелері) көксеркенің өндірушілерін аулау жұмыстары жүргізілді. Көксерке балығының өндірушілері Қамыстыбас балық өсіру зауытының Тастақ учаскесінің инкубациялық цехына тасымалданды. Көксерке балығының өсімін жасанды молайту үшін таңдау (бонитировка) және уылдырық шашу науқаны жүргізілді, көксеркенің дернәсілдері алынды, шабақтары өсірілді, көксеркенің осы жаздық шабақтары өсірілді және сатылды. «Тоғандарда көксеркенің осы жаздық шабақтарын өсіру» пайдалы моделіне патент алынды. Қызылорда облысындағы балық шаруашылығы жағдайында көксеркенің өсімін молайту технологиясының озық тәжірибесін тарату жұмыстары жүргізілді. Ғылыми мақалалар мен ұсыныстар дайындалды.

Коммерциализация с РГКП «Камышлыбашский рыбопитомник» 2017 — 2020 гг.

Проект коммерциализации:«Искусственное воспроизводство, выращивание и реализация рыбопосадочного материала судака для зарыбления естественных водоемов».

Цель: Организация прудового рыбоводного хозяйства по искусственному воспроизводству, выращиванию и реализации рыбопосадочного материала судака для зарыбления естественных водоемов.

Задачи:

— организовать работы по отлову и транспортировке производителей судака для целей воспроизводства;

— отработать технологию перевозки производителей и рыбопосадочного материала судака;

— сформировать ремонтно-маточное стадо (РМС) судака в условиях рыбоводного хозяйства;

— создать производственный участок по прудовому выращиванию сеголеток судака;

— получить личинок судака и провести их подращивание до стадии подрощенной молоди;

— организовать работы по выращиванию сеголеток судака от подрощенной молоди;

— организовать продажу рыбопосадочного материала судака;

— подготовить и подать заявки на патенты (3 шт.) по транспортировке живого судака; по искусственному воспроизводству судака; по технологии выращивания сеголеток судака в прудах;

— распространить передовой опыт по технологии  искусственного воспроизводства судака в условиях рыбоводного предприятия Кызылординской области; подготовить рекламные материалы продукции, прайс-листы, презентационные материалы;

— провести семинар среди природопользователей по технологии выращивания рыбопосадочного материала судака в условиях рыбоводного хозяйства;

— подготовить и опубликовать научные статьи, принять участие в международных конференциях и выставках по технологии воспроизводства и выращивания судака в условиях рыбоводных хозяйств юга Казахстана.

Место реализации проекта: РГКП «Камышлыбашский рыбопитомник» (Тастакский и Косжарский участок); ПК  «Жамбыл» (Кызылординская область).

Сроки реализации проекта: 2017- 2020 гг.

Сроки постреализационного периода проекта: 2021-2023 гг.

Ожидаемые результаты:

— будут организованы работы по отлову и транспортировке производителей судака для целей воспроизводства;

— будут отработаны технологии перевозки производителей и рыбопосадочного материала судака;

— будет сформировано ремонтно-маточное стадо (РМС) судака;

— будет создан производственный участок по прудовому выращиванию сеголеток судака;

— будут получены личинки судака и проведено их подращивание до стадии подрощенной молоди;

— будут организованы работы по выращиванию сеголеток судака от подрощенной молоди;

-будет организована продажа рыбопосадочного материала судака;

— будут подготовлены и поданы заявки на патенты (3 шт.) по транспортировке живого судака; по искусственному воспроизводству судака; по технологии выращивания сеголеток судака в прудах;

— будет распространен передовой опыт по технологии  искусственного воспроизводства и выращивания  судака в условиях рыбоводного предприятия Кызылординской области; будут подготовлены рекламные материалы продукции, прайс-листы, презентационные материалы;

— будет проведен семинар среди природопользователец по технологии выращивания рыбопосадочного материала судака в условиях рыбоводного хозяйства;

— будут подготовлены и опубликованы научные статьи, будет принято участие в международных конференциях и выставках по технологии воспроизводства и выращивания судака в условиях рыбоводных хозяйств юга Казахстана.

Полученные результаты в 2017 году:

Проведен закуп оборудования и материалов для проведения работ. Заключен договор на аренду прудов. Произведен отлов производителей судака для формирования маточного стада.

 

Полученные результаты в 2018 году:

Проведены работы по подготовке прудовых площадей для выращивания сеголеток и содержания РМС судака. Создан производственный участок по прудовому выращиванию сеголеток судака. Проведен отлов производителей судака из естественных водоемов (р. Сырдарья и  промысловые участка Малого Аральского моря). Производители судака

 транспортированы в инкубационный цех Тастакского участка РГКП «Камышлыбашского рыбопитомника», адаптированы к условиям цеха. Проведена нерестовая кампания судака, получены личинки судака, проведено подращивание молоди, выращены и реализованы сеголетки судака. Отработана технология культивирования живых кормов для судака. Был получен патент на полезную модель №3078 «Устройство для транспортировки живого судака».

 

Полученные результаты в 2019 году:

Проведен отлов производителей судака из естественных водоемов (р.Сырдарья и  промысловые участка Малого Аральского моря). Производители судака  транспортированы в инкубационный цех Тастакского участка РГКП «Камышлыбашского рыбопитомника», адаптированы к условиям цеха. Проведена бонитировка судака для проведения искусственного воспроизводства судака. Проведена нерестовая кампания судака, получены личинки судака, проведено подращивание молоди, выращен и реализован рыбопосадочный материал судака. Организован и проведен семинар среди природопользователей по технологии воспроизводства и выращивания сеголеток судака в прудовых условиях. Был получен патент на полезную модель№4485 «Русловой нерестовый комплекс для воспроизводства судака».

 

Полученные результаты в 2020 году:

Проведен отлов производителей судака из зимовальных прудов на Тастакском участке РГКП «КАмышлыбашского рыбопитомника и произведен дополнительный отлов из р. Сырдарьи и промысловых участков Малого Аральского моря. Производители судака  транспортированы в инкубационный цех Тастакского участка РГКП «Камышлыбашского рыбопитомника». Проведена бонитировка и нерестовая кампания судака, получены личинки судака, проведено подращивание молоди, выращен и реализован рыбопосадочный материал судака. Был получен патент на полезную модель №5163 «Усовершенствованный пруд для содержания сеголеток судака». Проведено распространение передового опыта по технологии  искусственного воспроизводства судака в условиях рыбоводного предприятия Кызылординской области. Подготовлены научные статьи и рекомендации.

Scientific and technical program «Natural Resources» (PCF) on 2021-2023 years.

BR10264205 «Comprehensive evaluation of fishery resources and hydrobionts of water basins of Kazakhstan and development of evidence-based recommendations for their sustainability».

The developer of the Fisheries Research and Production Centre program has more than 90 years of experience in this area, as well as other specialized organizations with extensive experience and relevant competences. This program aims to achieve the objectives of international agreements and internal documents of the Republic of Kazakhstan providing for the protection, reproduction and sustainable use of water biological resources, increasing productivity and preserving the biodiversity of water bodies. Implementation of the Program will increase catches from the current 40,000 tons to 60,000 tons, food security, increase export capacity through new products and increase per capita fish consumption from the current 6 kg to the who is recommended by WHO-16 kg.

The aim of the program:

The aim of the program is to evaluate the current state of fisheries and other aquatic animals in Kazakhstan’s main fisheries to develop evidence-based recommendations for their protection, reproduction and sustainable use.

Program objectives:

1.Evaluating the cost of water biological resources and ecosystem services at the Balkash-Alakol basins to determine ways of sustainable development and management of natural resources;

2.Develop evidence-based recommendations to improve fisheries productivity by introduction and reintroduction of fish and hydrobionts, components of the fish feed base;

3.Study of populations of rare and endangered fish species and foreign hydrobionts to develop recommendations for the artificial reproduction of rare species and to prevent the spread of foreign fish species and other hydrobionts;

4.Develop, improve and justify the optimal range of fishing gear in large fisheries, taking into account the characteristics of ichthyocene and other biotic and abiotic conditions of reservoirs;

5.Evaluation of the role of recreational fishing and its impact on ichthyocenesis in Kazakhstan’s major fisheries;

6.Environmental and genetic monitoring of sturgeon species of fish in the Zhaiyk-Caspian basin;

7.Evaluation of production, genetic, chemical and microbiological para-meters to develop recommendations for certification of cysts artemia in Kazakhstan’s reservoirs;

8.The structure, distribution and population of the Caspian seal in the Kazakh-Stan part of the Caspian Sea during the regression period and the development of recommendations for the co-storage of habitats of the species.

 

To solve the above interconnected problems, following tasks will be set and fulfilled:

The structure of ecosystem services, the cost of resources is classified not only traditionally as direct, but also indirect cost, non-consumer value, with the definition of optimal ways of using bio resources, which will increase returns, additional revenues through a comprehensive evaluation of the role of fisheries in the structure of ecosystem services (5 recommendations and 1 method); Recommendations to improve the fish-yielding of reservoirs through the introduction of hydrobionts in Kazakhstan’s reservoirs, this will contribute to an increase in fish stocks and fisheries efficiency (6 recommendations on introduction/reintroduction, reconstruction of ichthyofauna and fish feed base); Recommendations to conserve the biodiversity of hydrobionts through the artificial reproduction of rare, and extinct species and to prevent the spread of foreign fish species, which will preserve the biodiversity and fish-productiveness of the reservoirs (6 recommendations for the formation of broodstock rare endangered fish species);Innovative fishing models on the main 12 fisheries to improve fisheries efficiency by introducing new efficient and low-cost fishing gear (4 recommendations on the optimal range of fishing gear); Methods and security documents to evaluate the impact, accounting and management of recreational fisheries, which will solve the problem of rational management of mass but poorly regulated type of fishing (2 security documents and 1 method for evaluating the volume of recreational fishing, 1-bio-justification on optimal organization, methods and tools); Productive broodstocks to be formed on the basis of genetically certificated individuals, this will allow effective reproduction, fishing, traceability, evaluation of the effectiveness of fish-breeding enterprises and the contribution of artificial and natural reproduction. It will also contribute to biodiversity conservation and sturgeon growth, increase commercial sturgeon production, increase export capacity and reduce the press on sturgeon’s natural reserves (3 recommendations for certification, labeling sturgeon producers to identify effective spawning grounds and comprehensive recommendations for the preservation of sturgeon’s gene pool); Salt ponds, various characteristics of artemia cysts, including deep processing products, have been evaluated for recommendations for their certification, which will significantly increase export potential by increasing the cost and expansion of the countries importing high-value products (6 recommendations for evaluating the quality of cysts of artemia).The state of the Caspian seal population in the Kazakh part of the Caspian Sea has been studied to preserve the population and habitat of the rare and endemic species (recommendation on the long-term Action Plan for the Conservation of Seals, etc.).

The results obtained for 2021:

Information was obtained on the number and biomass of hydrobionts, the world experience and best practices for the use of ecosystem services were studied. Potential niches for the introduction of of hydrobionts were found in 10 reservoirs. An assessment and analysis of the requirements and obligations of the Republic of Kazakhstan by international treaties were carried out. New and improved commercial fishing gear have been developed and/or tested (3 utility model for patents). The impact of recreational (sports) fishing on 11 reservoirs was studied. An analysis of the hydrological, hydrochemical and hydrobiological condition of the Zhaiyk River during the period of spawning migrations and downstream migration of juvenile sturgeons was carried out, an assessment of genetic polymorphism was carried out using DNA markers (STR and mtDNA) of sturgeons (stellate sturgeon, Russian sturgeon, beluga) of the Zhaiyk-Caspian basin from natural populations and grown in artificial breeding. Seasonal characteristics and productivity of brine shrimp were determined in 10 reservoirs. Seasonal characteristics of the productivity of Artemia crustacean and its cysts were obtained. Species identification of Artemia by DNA markers was carried out. Sample preparation for ddRAD sequencing (DNA extraction and preparation of DNA libraries) was begun. An analysis of the biochemical, microbiological and toxicological composition of Artemia cysts in 10 productive reservoirs was started. A search for seal rookeries was carried out, an analysis was made of the conditions for the formation of their rookeries.

26 scientific articles (1 article for CQASES) and 7 publications in the media were published, 7 seminars/field days were held, 2 patents were received and 1 patent application was filed.

The results obtained for 2022:

The cost of aquatic biological resources in reservoirs was estimated, 1 method was developed. Recommendations on the introduction of fish and forage organisms were developed. The assessment and analysis of the distribution of rare, acclimatized and alien species was carried out. Pilot-industrial tests were carried out, acts of introduction of new fishing gear were signed. 1 method for assessing the volume of sports and amateur fishing was prepared. The analysis of the hydrological-hydrochemical, hydrobiological state of the Zhaiyk river during spawning migrations and juveniles of sturgeon fish descent was continued. The assessment of the genetic polymorphism of sturgeon fish was continued, the genetic certification of sturgeon at sturgeon hatcheries was started.

Work has begun on the assessment of fish-breeding and biological parameters of fish contained in repair broodstock herds at sturgeon hatcheries and farms of Atyrau and West Kazakhstan regions. Preparatory work was started on marking (radiomark) producers of sturgeon (stellate) to determine the effective spawning grounds of sturgeon of the Zhaiyk river. Seasonal characteristics and productivity of artemia in 10 reservoirs were determined. Seasonal characteristics of the productivity of artemia crustacean and its cysts were obtained. Microsatellite variability of crustaceans and artemia cysts from various reservoirs was analyzed. Work on DNA libraries was continued and sequencing of drad markers (regional and population differentiation) was started. The following were carried out: an assessment of the number and structure, an analysis of the distribution of seals and the identification of the most significant habitats (1 atlas of rookeries).

39 scientific articles were published (including 3 articles in Scopus/Web of Science and 7 articles in СQASE ME RK), 8 recommendations were prepared, 1 atlas of rookeries, 2 methods, 2 proposals, 2 manuals, 7 seminars/field days were held, 26 publications in the media were published, 3 patents, 8 acts implementations.

The results obtained for 2023:

Assessment of the value of aquatic biological resources and economic evaluation of ecosystem services in the studied water bodies was carried out, assessment methodology and recommendations on the application of the value of ecosystem services in the practice of nature management in Kazakhstan were developed. Selection of promising hydrobionts for further introduction/reintroduction was carried out. Recommendations on the volume of introduction, release sites and sanitary control of food organisms and fish were given. Biotechniques for artificial reproduction of the Aral barbel and Siberian sturgeon with subsequent rearing of viable juveniles have been developed. Large-scale research was conducted to inventory spawning grounds of the spike in the Syr Darya, Ile and Karatal rivers, and potential spawning grounds were identified, which in the future will be able to ensure effective natural reproduction of the spike. Ways of struggle against alien species of hydrobionts, measures on counteraction to penetration of alien species and elimination of their influence on the state of biodiversity and fish productivity of water bodies were developed. New and improved tools for industrial fishing (mullet trap, improved seine, two-pocket seine) have been developed, tested and patented; distribution of fish concentrations in the water area of water bodies has been studied. The impact of sport and recreational fishing on the state of bioresources of water bodies was assessed and recommendations on the optimal organisation of methods and tools of sport and recreational fishing were developed for amendments and additions to the LSI. The genetic polymorphism of sturgeon fish selected from the natural environment to form repair and breeding herds has been assessed, and acoustic equipment for searching potential spawning grounds has been tested. The survey of 22 saline water reservoirs of Kazakhstan was carried out, bioproductivity of different Artemia populations was assessed, and recommendations on assessment of Artemia cysts quality for certification were developed. Peculiarities of distribution, structure and formation of the Caspian seal population during the period of the Caspian Sea regression were revealed, tagging of seals with satellite tags and electronic chipping was carried out, the number of seals in the breeding grounds was assessed and recommendations on the Action Plan for the Caspian seal conservation were developed. 

 Within the framework of this program the following was prepared: 147 scientific articles have been published (11 of them in journals indexed in Scopus database (of which 2 articles with quartile Q1, and 3 articles with quartile Q2), 16 articles in journals from the list of the Committee for Quality Assurance in Science and Higher Eductaion), 2 monographs have been published,  1 atlas of seal haulouts was published,  1 popular science film on the conservation of the Caspian seal was prepared,  7 biological substantiations were prepared, including amendments and additions to the legislation of the RK, to the existing normative legal acts in the field of fishery,  35 methodological recommendations and 2 manuals were issued, 62 publications were published in the mass media (mass media), 18 seminars and field days for nature users were held, including annual international webinars on Caspian seal conservation, 9 utility model patents were issued, 3 methodologies were,  2 proposals were prepared to amend regulations and schemes for the distribution of fish concentrations and fishing effort across the water area of water bodies were developed, 9 acts of implementation were signed.

2021-2023 жылдарға арналған БНҚ » Табиғи ресурстар» ғылыми-техникалық бағдарламасы

BR10264205 «Қазақстанның басты балықкәсіпшілігі суқоймаларының балық ресурстары мен басқа да гид-робионттарының жағдайын кешенді бағалау, оларды тұрақты пайдалану бойынша ғылыми-негізделген ұсыныстарды жасау».

Бағдарламаны әзірлеуші осы бағытта 90 жылдық тәжірбиесі бар «Балық шаруашылығы ғылыми-өндірістік орталығы» ЖШС, сонымен қатар, үлкен тәжірбиесі мен сәйкес құзыреті бар басқа да мамандандырылған мекемелер. Осы бағдарламаны іске асыру су биологиялық ресурстарын қорғауды, өсімін молайтуды және орнықты пайдалануды, судың өнімділігін арттыруды және биологиялық әртүрлілігін сақтауды көздейтін Қазақстан Республикасының халықаралық келісімдері мен ішкі құжаттары арасында көзделген міндеттерге қол жеткізуге бағытталған. Бағдарламаны іске асыру балық аулау көлемін 40 мың тоннадан 60-70 мың тоннаға дейін, азық-түлік қауіпсіздігін арттыруға, өнімнің жаңа түрлері есебінен экспорттың әлеуетін арттыруға және тұрғындардың жан басына шаққандағы балық өнімдерін тұтынуды қазіргі 6 кг-нан БДСҰ ұсынатын норма 16 кг дейін ұлғайтуға ықпал ететін болады.

Бағдарламаның мақсаты:

Қазақстанның басты балық кәсіпшілігі су айдындарының балық ресурстары мен басқа да су жануарларын қорғау, өсімін молайту және орнықты пайдалану жөніндегі ғылыми негізделген ұсынымдарын әзірлеу.

Бағдарламаның міндеті

1.- Табиғи ресурстарды тұрақты дамыту мен ұтымды пайдалану жолдарын анықтау үшін Балқаш-Алакөл және Ертіс бассейіні үлгісінде су биологиялық ресурстарын және экожүйе қызметінің құнын бағалау;

2.- Балықтар мен балықтардың қоректік қорының компоненттері – гидробионттарды интродукциялау және реинтродукциялау жолымен балық шаруашылық су айдындардың балық өнімділігін арттыру бойынша ғылыми негізделген ұсыныстар жасау;

3.- Сирек кездесетін түрлердің жасанды өсімін молайту және бөгде балық түрлері мен басқа да гидробионттардың таралуын болдырмау бойынша ұсыныстарды жасау мақсатында сирек және жойылып кету қаупі бар балық түрлері популяцияларын және бөгде гидробионттарды зерттеу;

4.- Суқойма ихтиоценозының ерекшеліктері мен басқа да биотикалық және абиотикалық жағдайларын ескере отырып, ірі балық шаруашылық су айдындарында аулау құралдарының оңтайлылығын негіздеу және жетілдіру, әзірлеу;

5.- Қазақстанның басты балық кәсіпшілігі су айдындарында спорттық-әуесқойлық балық аулаудың рөлін және ихтиоценозға әсерін бағалау;

6.- Жайық-Каспий бассейініндегі бекіре балық түрлерінің экологиялық-генетикалық мониторингі;

7- Қазақстан суқоймаларында артемия цистасын сертификаттау бойынша ұсыныстар әзірлеу үшін өнімділік, генетикалық, химиялық және микробиологиялық өлшемдерін бағалау;

8.- Регрессия кезінде Каспий теңізінің қазақстан бөлігіндегі каспий итбалығы популяцияларының саны, таралуы мен құрылымы және түрдің тіршілік ету орнын сақтаудың ұсыныстарын жасау.

Жоғарыда көрсетілген өзара байланысты міндеттерді шешу үшін:

Экожүйелік қызметтердің құрылымы әзірленді, биоресурстарды пайдаланудың оңтайлы жолдары айқындалып, ресурстардың құны тікелей, сондай-ақ, жанама құн ретінде ғана емес, тұтынушылық емес құн ретінде жіктелді, бұл экожүйелік қызметтер құрылымында балық аулаудың рөлін кешенді бағалау есебінен қайтарымын, қосымша кірістерін ұлғайтуға мүмкіндік береді (5 ұсыным және 1-әдістеме);

Қазақстанның су айдындарында гидробионттарды интродукциялау есебінен суқоймалардың балық өнімділігін арттырудың ұсыныстары беріледі, бұл балық қорларын көбейтуге және балық аулаудың тиімділігін арттыруға мүмкіндік жасайды (интродукция/реинтродукция, ихтиофауна мен балықтардың қоректік қорының реконструкциясы бойынша 6 ұсыныс);

Сирек, жойылып кету қаупі бар түрлерді жасанды ұдайы өсіру есебінен гидробионттардың биологиялық әртүрлілігін сақтау бойынша ұсыныстар жасау және бөгде түрлердің таралуын болдырмау суқоймалардың балық өнімділігі мен биоалуантүрлілігін сақтауға мүмкіндік береді (сирек, жойылып бара жатқан түрлердің РАҮ құру бойынша 6 ұсыныс);

Азшығынды және жаңа балық аулау құралдарын ендіру жолымен балық аулаудың тиімділігін көтеру үшін басты 12 балықшаруашылық суайдындарда балық аулаудың инновациялық модельдері ұсынылды (аулау құралдарының оңтайлы кешені бойынша 4 ұсыныс);

Спорттық-әуесқойлық балық аулауды басқару, есепке алу және әсер етуін бағалау бойынша әдістемелер мен қорғау құжаттары әзірленді, бұл балық аулаудың жаппай, бірақ әлсіз регламенттелген түрін ұтымды жүргізу проблемасын шешуге мүмкіндік береді (2 қорғау құжаттары мен спорттық-әуесқойлық балық аулау көлемін бағалаудың 1 әдістемесі, оңтайлы ұйымдастыру, тәсілдері мен құралдары бойынша 1 биологиялық негіздеме);

Генетикалық паспортталған дарақтардың негізінде өнімді ремонттық-аналық үйірлер қалыптасады, бұл балық өсіру кәсіпорындарының тиімділігін және табиғи өсімін молайтуды тиімді өсіруге, балықтандыруға, қадағалауға және табиғи және жасанды ұдайы өсіруге мүмкіндік береді, бекіре тұқымдастарының биологиялық әртүрлілігін сақтауға және олардың санын арттыруға, тауарлық бекіре шаруашылығын ұлғайтуға, экспорттық әлеуетін арттыруға және бекіре тұқымдастардың табиғи қорларын аулауды төмендетуге ықпал етеді (бекірелердің генофондын сақтаудың кешенді ұсыныстары мен тиімді уылдырық шашатын жерлерін анықтауға бекірелердің тұқым берушілерінің радио таңбалары, паспорттау бойынша 3 ұсыныс);

Тұзды суайдындар зерттелді, сертификация бойынша ұсыныстар үшін артемия цисталарының әртүрлі сипаттамалары, күрделі қайта өңдеу бағаланды, бұл құнын ұлғайту және жоғары құнды өнімдерді импорттаушы елдерді кеңейту есебінен экспорттық әлеуетті айтарлықтай арттыруға мүмкіндік береді (артемия цисталарының сапасын бағалау бойынша 6 ұсыныс).Сирек кездесетін және эндемиктік түр каспий итбалығы популяциясын және тіршілік ету орнын сақтау үшін Каспийдің қазақстан бөлігіндегі каспий итбалығы популяциясының жағдайын зерттелді (итбалықтың тіршілік ету орнын сақтау және т.б. үшін әрекеттердің ұзақ мерзімдік Жоспары бойынша ұсыныс).

 2021 жылы алынған нәтижелер:

Гидробионттардың саны мен биомассасы туралы мәліметтер алынды, әлемдік тәжірибе және экожүйелік қызметтерді қолданудың ең үздік тәжірибелері зерттелді. 10 суқоймаға гидробионттарды ендіру үшін әлеуетті қуысы анықталды. Халықаралық шарттар бойынша Қазақстан Республикасының талаптары мен міндеттемелеріне бағалау мен талдау жүргізу басталды. Жаңа және жетілдірілген балық аулау құралдары әзірленеді және/немесе сынақтан өтілді (пайдалы модельге 3 патент). Әуесқой (спорттық) балық аулаудың әсері 11 су қоймасында зерттелді.Жайық өзенінің гидрология-гидрохимиялық, гидробиологиялық көрсеткіштерін бекіре тұқымдас балықтардың шабақтарының қоныс аудару кезінде және уылдырық шашатын кезеңіде зерттеулер, Жайық-Каспий бассейнінің бекіре балықтарының (шокыр, орыс бекіресі, қортпа) табиғи популяциясынан жасанды жолмен алынған балықтардың генетикалық полиморфизмін ДНҚ-маркерлер (STR мтДНҚ) бағалау. 10 суқоймадағы артемиялардың өнімділігі мен маусымдық сипаттамасын анықтау жұмыстары жүргізілді. Артемия шаяндарының және олардың цисталарының өнімділігінің маусымдық сипаттамасы жасалынды. Артемия шаяндарының және олардың цисталарының микросателитті және митохондриялды ДНҚ маркерлары бойынша артемияларды түрлік идентификациялау жұмыстары жүргізілді. ddRAD секвенирлеу үшін сынама дайындау жұмыстары жүргізілді. ddRAD ядролық маркерлеу және секвенирлеу үшін қор дайындау (аймақтық және популяциялық дифференциация) жұмыстары жүргізілді.10 өнімді су айдындар бойынша цисталардың биохимиялық, микробиологиялық, токсикологиялық құрамы анықталды. Итбалық жатақтарына іздестіру жүргізіліп, жатақтарының қалыптасу жағдайлары талданды.

26 ғылыми мақала жарияланады (1 мақаласы ҚР БжҒМ БжҒСБК ұсынатын басылымда), 7 семинар / далалық күн, бұқаралық ақпарат құралдарында 7 жарияланым, 2 патент алынып, 1 патенттік өтінім берілді.

2022 жылы алынған нәтижелер:

Су қоймаларындағы су биологиялық ресурстарының құны бағаланды, 1 әдістеме әзірленді. Балықтар мен қоректік организмдерін енгізу бойынша ұсыныстар жасалды. Сирек, акклиматталған және бөтен түрлердің таралуын бағалау және талдау жүзеге асырылды. Тәжірибелік-өнеркәсіптік сынақтар жүргізілді, балық аулаудың жаңа құралдарын енгізу актілеріне қол қойылды. Спорттық-әуесқойлық балық аулау көлемін бағалаудың 1 әдістемесі дайындалды. Жайық өзенінің уылдырық шашатын көші-қон және бекіре балықтарының жас шабақтар  кезеңіндегі гидрологиялық-гидрохимиялық, гидробиологиялық жай-күйін талдау жалғастырылды. Бекіре балықтарының генетикалық полиморфизмін бағалау жалғастырылды, бекіре балық өсіру зауыттарында бекіре балықтарының генетикалық паспортталуы басталды. Атырау және Батыс Қазақстан облыстарының бекіре балық өсіру зауыттары мен шаруашылықтарындағы ремонтты-аналық үйірдегі балықтардың балық өсіру-биологиялық параметрлерін бағалау жұмыстары басталды. Жайық өзенінің бекіре тұқымдас балықтарының тиімді уылдырық шашатын жерлерін анықтау үшін бекіре (шоқыр) өндірушілерін таңбалау (радиоометрлер) бойынша дайындық жұмыстары басталды. 10 су айдынындағы артемия шаяндарының маусымдық сипаттамалары мен өнімділігі анықталды. Артемия шаяндары мен оның цисталарының өнімділігінің маусымдық сипаттамалары алынды. Әр түрлі су қоймаларынан артемия шаяндары мен олардың цисталарының микросателлиттік өзгергіштігіне талдау жасалды. ДНҚ  бойынша жұмыстар жалғасуда және drad маркерлерінің реттілігі басталды (аймақтық және популяциялық дифференциация). Саны мен құрылымын бағалау, итбалықтардың таралуын талдау және ең маңызды мекендеу орындарын анықтау жүзеге асырылды (1 шоғырлану орындардың атласы).

39 ғылыми мақала жарияланды (оның ішінде Scopus/Web of Science-те 3 мақала және ҚР ОАМ БССҚЕК-да 7 мақала), 8 нұсқаулық, 1 атлас, 2 әдістеме, 2 ұсыныс, 2 әдістемелік құрал дайындалды, 7 семинар/Дала күні, БАҚ-та 26 жарияланым, 3 патент, 8 енгізу актісі өткізілді.

2023 жылы алынған нәтижелер:

Су биологиялық ресурстарының құндылығын бағалау және зерттелетін су объектілеріндегі экожүйелік қызметтерге экономикалық бағалау жүргізілді, бағалау әдістемесі және Қазақстанның қоршаған ортаны басқару тәжірибесінде экожүйелік қызметтердің құндылығын пайдалану бойынша ұсыныстар әзірленді. Алдағы уақытта интродукция/реинтродукциялауға арналған келешегі бар су организмдеріне іріктеу жүргізілді. Интродукция көлемі, шығару орындары және қоректік организмдер мен балықтарды санитарлық бақылау бойынша ұсыныстар берілген. Арал қаязы мен сібір бекірелерінің өміршең шабақтарын өсіре отырып, жасанды өсімін молайтудың биотехникасы әзірленді. Сырдария, Іле және Қаратал өзендеріндегі пілмай балығының уылдырық шашатын жерлерін түгендеу бойынша ауқымды зерттеулер жүргізіліп, келешекте пілмай балығы табиғи тжағдайда өсімін молайтуды қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін ықтимал уылдырық шашатын орындар анықталды. Су организмдерінің бөтен түрлерімен күресу жолдары, бөтен түрлердің енуіне қарсы тұру және олардың су объектілерінің биоалуантүрлілігі мен балық өнімділігі жағдайына әсерін жою шаралары әзірленді. Жаңа және жетілдірілген өнеркәсіптік балық аулау құралдары (кефальға арналған қақпан, жетілдірілген құрма жылым, екі қалталы лақтырма жылымдар) әзірленді, сынақтан өтті және патенттелді, сонымен қатар балық шоғырлануының су айдындары бойынша таралуы зерттелді. Спорттық – әуесқойлық балық аулаудың су объектілерінің биологиялық ресурстарының жай-күйіне әсерін бағалау жұмыстары жүргізіліп, НҚА –ге өзгерістер мен толықтырулар енгізу үшін спорттық – әуесқойлық балық аулау әдістері мен құралдарын оңтайлы ұйымдастыру бойынша ұсыныстар әзірленді. Табиғи ортадан іріктеліп алынған бекіре тұқымдас балықтардың генетикалық полиморфизміне баға беріліп, толықтырушы аналық үйірлерін қалыптастыру үшін, акустикалық құрал-жабдықтар уылдырық шашатын ықтимал орындарды іздестіру үшін сынақтан өткізілді. Қазақстанның 22 тұзды су айдындарына зерттеу жүргізілді, әртүрлі артемия популяцияларының биоөнімділігіне баға берілді, сертификаттау үшін артемия цисталарының сапасын бағалау бойынша ұсыныстар әзірленді. Каспий теңізінің регрессия кезеңіндегі Каспий итбалығы популяциясының таралуы, құрылымы мен қалыптасуының ерекшеліктері анықталды, итбалықтар спутниктік белгілермен және электронды чиптермен таңбаланды, жатын аумақтардағы (залежках) итбалықтардың саны бағаланып, ұсыныстар берілді. Каспий итбалығын сақтау жөніндегі іс-шаралар жоспары әзірленді.

 Осы бағдарлама шеңберінде 147 ғылыми мақала (оның ішінде Scopus базасында индекстелген журналдарда 11 мақала (оның ішінде Q1 квартилімен 2 мақала және Q2 квартилімен 3 мақала), ҚР ҒЖБМҒБССҚКұсынған журналдарда 16 мақала (Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің Ғылым және жоғары білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету комитеті) дайындалды. ), 2 монография шықты, итбалықтардың 1 атласы, Каспий итбалығын сақтау бойынша 1 ғылыми-танымал фильм дайындалды, 7 биологиялық негіздеме дайындалды, оның ішінде ҚР заңнамасына және балық шаруашылығы саласындағы қолданыстағы нормативтік құқықтық актілерге өзгерістер мен толықтырулар енгізу бойынша 35 әдістемелік ұсыным, 2 әдістемелік құрал шығарылды, бұқаралық ақпарат құралдарында (БАҚ) 62 жарияланым жарияланды, табиғат пайдаланушылар үшін 18 семинар мен дала күндері, оның ішінде жыл сайынғы сақтау жөніндегі халықаралық вебинарлар өткізілді Каспий итбалығы, пайдалы модельге 9 патент ресімделді, 3 әдістеме әзірленді, нормативтік-құқықтық актілерді өзгерту үшін 2 ұсыныс дайындалды, бөлу схемалары әзірленді су айдындарының акваториясы бойынша балық және кәсіпшілік күш-жігердің шоғырлануы. енгізудің 9 актісіне қол қойылды.

 

Научно-техническая программа «Природные ресурсы» (ПЦФ) на 2021-2023 гг.

BR10264205 «Комплексная оценка состояния рыбных ресурсов и других гидробионтов основных рыбопромысловых водоемов Казахстана и разработка научно-обоснованных рекомендаций по их устойчивому использованию».

Разработчик программы ТОО «Научно-производственный центр рыбного хозяйства» имеющий более 90 летний опыт работы в данном направлении, а также другие специализированные организации, имеющие большой опыт и соответствующие компетенции. Реализация настоящей программы нацелена на достижение задач, предусмотренных международными соглашениями и внутренними документами Республики Казахстан предусматривающих охрану, воспроизводство и устойчивое использование водных биологических ресурсов, повышение продуктивности и сохранение биологического разнообразия водоемов. Реализация Программы будет способствовать повышению объемов вылова рыбы с нынешних 40 тыс. тонн до 60-70 тыс. тонн, продовольственной безопасности, повышению экспортного потенциала за счет новых видов продукции и увеличению потребления рыбной продукции на душу населения с нынешних 6 кг до рекомендуемой нормы ВОЗ-16 кг.

Цель программы:

Оценка современного состояния рыбных ресурсов и других водных животных главных рыбопромысловых водоемов Казахстана для разработки научно-обоснованных рекомендаций по их охране, воспроизводству и устойчивому использованию.

Задачи программы:

1.Оценка стоимости водных биологических ресурсов и экосистемных услуг на примере Балкаш-Алакольского и Ертисского бассейнов для определения путей устойчивого развития и рационального использования природных ресурсов;

2.Разработка научно-обоснованных рекомендаций по повышению рыбопродуктивности рыбохозяйственных водоемов путем интродукции и реинтродукции рыб и гидробионтов – компонентов кормовой базы рыб;

3.Изучение популяций редких и находящихся под угрозой исчезновения видов рыб и чужеродных гидробионтов с целью разработки рекомендаций по искусственному воспроизводству редких видов и предотвращению распространения чужеродных видов рыб и других гидробионтов;

4.Разработка, совершенствование и обоснование оптимального комплекса орудий лова в крупных рыбохозяйственных водоемах с учетом особенностей ихтиоценоза и других биотических и абиотических условий водоемов;

5.Оценка роли спортивно-любительского рыболовства и его воздействия на ихтиоценоз в основных рыбопромысловых водоемах Казахстана;

6.Эколого-генетический мониторинг осетровых видов рыб Жайык-Каспийского бассейна;

7.Оценка продукционных, генетических, химических и микробиологических параметров для разработки рекомендаций по cертификации цист артемии в водоемах Казахстана;

8.Структура, распределение и численность популяции каспийского тюленя в казахстанской части Каспийского моря в период регрессии и разработка рекомендаций по сохранению местообитаний вида.

 Для решения вышеуказанных взаимосвязанных задач будут:

Разработана структура экосистемных услуг, классифицирована стоимость ресурсов не только традиционно в качестве прямой, но и косвенной стоимости, непотребительской стоимости, с определением оптимальных путей использования биоресурсов, что позволит увеличить отдачу, дополнительные доходы за счет комплексной оценки роли рыболовства в структуре экосистемных услуг (5 рекомендаций и 1 методика);

Представлены рекомендации по повышению рыбопродуктивности водоемов за счет интродукции гидробионтов в водоёмах Казахстана, это будет способствовать увеличению рыбных запасов и эффективности рыболовства (6 рекомендаций по интродукции/реинтродукции, реконструкции ихтиофауны и кормовой базы рыб);

Разработаны рекомендации по сохранению биологического разнообразия гидробионтов за счет искусственного воспроизводства редких, исчезающих видов и предотвращения распространения чужеродных видов рыб, что позволит сохранить биоразнообразия и рыбопродуктивность водоемов (6 рекомендаций по формированию РМС редких исчезающих видов рыб);

Рекомендованы инновационные модели рыболовства на основных 12 рыбохозяйственных водоемах, для повышения эффективности рыболовства путем внедрения новых эффективных и малозатратных орудий рыболовства (4 рекомендации по оптимальному комплексу орудий лова);

Разработаны методики и охранные документы по оценке воздействия, учету и управлению спортивно-любительским рыболовством, что позволит решить проблему рационального ведения массового, но слабо регламентированного вида рыболовства (2 охранных документа и 1 методика оценки объемов спортивно-любительского рыболовства, 1-биообоснование по оптимальной организации, способах и орудиях);

Формироваться продуктивные ремонтно-маточные стада на основе генетически паспортизированных особей, это позволит эффективно воспроизводить, зарыблять, осуществлять прослеживаемость, оценивать эффективность рыбоводных предприятий и вклада искусственного и естественного воспроизводства. Так же это будет способствовать сохранению биоразнообразия и увеличение численности осетровых, увеличению товарного осетроводства, повышению экспортного потенциала и снижению пресса на естественные запасы осетровых (3 рекомендации по паспортизации, мечению радиометками производителей осетровых для определения эффективных нерестилищ и комплексной рекомендации по сохранению генофонда осетровых);

Исследованы соленые водоемы, оценены различные характеристики цист артемии, в том числе продукции глубокой переработки, для рекомендаций по их сертификации, что позволит существенно повысить экспортный потенциал за счет увеличения стоимости и расширения стран импортеров высокоценной продукции (6 рекомендаций по оценке качества цист артемии). Изучено состояние популяции каспийского тюленя в казахстанской части Каспия, для сохранения популяции и местообитания редкого и эндемичного вида (рекомендация по долгосрочному Плану действий по сохранению местообитаний тюленей и др.).

 Полученные результаты за 2021 год:

Получены сведения о численности и биомассе гидробионтов, изучен мировой опыт и наилучшие практики применения экосистемных услуг. Выявлены потенциальные ниши для вселения гидробионтов на 10 водоемах. Осуществлена оценка и анализ требований и обязательств РК по международным договорам. Разработаны и/или апробированы новые и усовершенствованные орудия промыслового рыболовства (3 патента на полезную модель).Изучено влияние любительского (спортивного) рыболовства на 11 водоемах. Проведен анализ гидролого-гидрохимического, гидробиологического состояния р. Жайык в период нерестовых миграций и ската молоди осетровых рыб, оценка генетического полиморфизма с помощью ДНК-маркеров (STR и мтДНК) осетровых рыб (севрюга, русский осетр, белуга) Жайык-Каспийского бассейна из природных популяций и полученных при искусственном разведении. Определены сезонные характеристики и продуктивность артемии на 10 водоемах. Получены сезонные характеристики продуктивности рачка артемии и его цист. проведена видовая идентификации артемии по ДНК маркерам. Начата пробоподготовка для ddRAD секвенирования (выделение ДНК и подготовка ДНК библиотек). Начат анализ биохимического, микробиологического, токсикологического состава цист артемии по 10 продуктивным водоемам. бОсуществлен поиск лежбищ тюленей, проведен анализ условий формирования лежбищ.

Опубликовано 26 научных статей (1 статья КОКСОН), проведено 7 семинаров/дней поля, 7 публикаций в СМИ, получено 2 патента и подана 1 заявка на патент.

Полученные результаты за 2022 год:

Оценена стоимость водных биологических ресурсов в водоемах, разработана 1 методика. Разработаны рекомендации по интродукции рыб и кормовых организмов. Осуществлена оценка и анализ распределения редких, акклиматизированных и чужеродных видов. Проведены опытно-промышленные испытания, подписаны акты внедрения новых орудий рыболовства. Подготовлена 1 методика оценки объемов спортивно-любительского рыболовства. Продолжен анализ гидролого-гидрохимического, гидробиологического состояния р. Жайык в период нерестовых миграций и ската молоди осетровых рыб. Продолжена оценка генетического полиморфизма осетровых рыб, начата генетическая паспортизация осетровых на осетровых рыбоводных заводах. Начаты работы по оценке рыбоводно-биологических параметров рыб, содержащихся в ремонтно-маточных стадах на осетровых рыбоводных заводах и хозяйствах Атырауской и Западно-Казахстанской областей. Начаты подготовительные работы по мечению (радиометки) производителей осетровых (севрюга) для определения эффективных нерестилищ осетровых р. Жайык. Определены сезонные характеристики и продуктивность артемии на 10 водоемах. Получены сезонные характеристики продуктивности рачка артемии и его цист. Осуществлен анализ микросателлитной изменчивости рачков и цист артемии из различных водоемов. Продолжены работы по ДНК библиотекам и начато секвенирование ddRAD маркеров (региональная и популяционная дифференциация). Осуществлена оценка численности и структуры, анализ распределения тюленей и выявление наиболее значимых местообитания (1 атлас лежбищ).

Опубликовано 39 научных статей (из них 3 статьи в Scopus/Web of Science и 7 статей в КОКСНВО), подготовлено 8 рекомендаций, 1 атлас лежбищ, 2 методики, 2 предложения, 2 пособия, проведено 7 семинаров/дней поля, 26 публикаций в СМИ, 3 патента, 8 актов внедрения.

Полученные результаты за 2023 год:

Проведена оценка стоимости водных биологических ресурсов и экономическая оценка экосистемных услуг в изучаемых водоемах, разработана методика оценки и рекомендации по применению стоимости экосистемных услуг в практике природопользования в Казахстане. Проведен подбор перспективных гидробионтов для последующей интродукции/реинтродукции. Даны рекомендации по объему интродукции, местам выпуска и сантарному контролю кормовых организмов и рыб. Разработана биотехника искусственного воспроизводства аральского усача и сибирского осетра с последующим подращиванием жизнестойкой молоди. Проведены масштабные исследования по инвентаризации нерестилищ шипа в реках Сырдарья, Иле и Каратал и определены потенциальные нерестовые площадки, которые в перспективе смогут обеспечить эффективное естественное воспроизводство шипа. Разработаны пути борьбы с чужеродными видами гидробионтов, мероприятия по противодействию проникновения чужеродных видов и устранение их влияния на состояние биоразнообразия и рыбопродуктивность водоемов. Разработаны, апробированы и запатентованы новые и усовершенствованные орудия промышленного рыболовства (ловушка для кефали, усовершенствованный ставной невод, двухкарманный закидной невод), изучено распределение концентраций рыб по акватории водоемов. Проведена оценка воздействия спортивно-любительского рыболовства на состояние биоресурсов водоемов и разработаны рекомендации по оптимальной организации способов и орудий спортивно-любительского рыболовства для внесения изменений и дополнений в НПА. Дана оценка генетического полиморфизма осетровых рыб, отбираемых из естественной среды для формирования ремонтно-маточных стад, проведена апробация акустического оборудования для поиска потентциоаных мест нереста. Проведено обследование 22 соленых водоемов Казахстана, дана оценка биопродуктивности различных популяций артемии, разработаны рекомендации по оценке качества цист артемии для сертификации. Выявлены особенности распределения, структуры и формирования численности каспийского тюленя в период регрессии Каспийского моря, проведено мечение тюленей спутниковыми метками и электронное чипирование, проведена оценка численности тюленей на залежках и разработаны рекомендации, План действий по сохранению каспийского тюленя.

 В рамках данной программы подготовлено: опубликовано 147 научных статей (из них 11 статей в журналах, индексированных в базе Scopus (из них 2 статьи с квартилем Q1, и 3 статьи с квартилем Q2), 16 статей в журналах из перечня КОКСНВО (Комитет по обеспечению качества в сфере науки и высшего образования Министерства науки и высшего образования Республики Казахстан)), издано 2 монографии,  издан 1 атлас лежбищ тюленей,  подготовлен 1 научно-популярный фильм по сохранению каспийского тюленя,  подготовлено 7 биологических обоснований, в том числе по внесению изменений и дополнений в законодательство РК, и в действующие нормативные правовые акты в области рыбного хозяйства, выпущено 35 методических рекомендаций, 2 методических пособия,опубликовано 62 публикации в средствах массовой информации (СМИ), проведено 18 семинаров и дней поля для природопользователей, в том числе ежегодные международные вебинары по сохранению каспийского тюленя,  оформлено 9 патентов на полезную модель, разработано 3 методики, подготовлено 2 предложения для изменения нормативно-правовых актов , разработаны схемы распределения концентраций рыб и промысловых усилий по акватории водоемов. подписано 9 актов внедрения.

Scientific and technical program «Aquaculture» (PCF) on 2021-2023 years.

 BR10264236 «Scientific-technological support for the integrated development of aquaculture in Kazakhstan through the implementation of innovative technologies and new fish-farming objects.»

Developer is the «Fisheries Research and Production Center» LLP. This program aims to achieve the objectives set out in the Concept of the Fisheries Development Program of Kazakhstan until 2030, the production of fish products from the current 7.6 thousand tons to 600,000 tons and increase the consumption of aquaculture products per capita from the current 6 kg to the recommended WHO norm of 16 kg. The work field will be based on qualifications and experience of the s. They have a lot of experience in research and have scientific publications on the topic of research. Employment time in the project is 3 years, up to 100% of the time.

 The aim of the program:

The development and implementation of effective technologies for reproduction, cultivation of promising aquaculture facilities and domestic feed production to increase the profitability of fish-breeding plants in various regions of Kazakhstan.

 Program objectives:

1.- Development and implementation of effective biotechnical techniques for conducting commercial lake fishery in various regions of Kazakhstan;

2.- Development and implementation of effective technologies for the formation of broodstock of rare endemic fish species in Kazakhstan in order to preserve biodiversity and develop aquaculture;

3.- Development and implementation of industrial technologies for growing promising fishery objects and invertebrate aquatic organisms in conditions of fishery enterprises in Kazakhstan;

4.- Genetic certification of broodstock of valuable, endemic species of fish and invertebrate hydrobionts

5.- Potential objects of aquaculture in the Republic of Kazakhstan;- Formation and effective use of sturgeon broodstock, taking into account their genetic diversity in the conditions of sturgeon fish farms of the Republic of Kazakhstan;

  1. — Development and implementation of technologies for the production of domestic competitive artificial feed and adaptation of technologies for the cultivation of promising live feed for valuable and endemic fish species at fishery enterprises of the Republic of Kazakhstan.

During the implementation of the program, it is planned to increase marketable fish products through the development and implementation of effective biotechnical techniques for conducting lake commercial fishery in various regions of Kazakhstan, the formation of stocks of valuable, rare endemic fish species of the Republic of Kazakhstan in order to preserve biodiversity and develop aquaculture, develop industrial technologies for growing promising fishery objects and invertebrate aquatic organisms in the conditions of fishery enterprises of the country, technologies for the production of domestic competitive artificial feed and adaptation of technologies for the cultivation of promising live feed for valuable and endemic fish species at fishery enterprises of the Republic of Kazakhstan. Genetic certification of broodstock of valuable, endemic species of fish and invertebrate aquatic organisms will allow preserving biological diversity and increasing the efficiency of artificial reproduction and stocking, as well as increasing fish-biological indicators when grown in aquaculture of the Republic of Kazakhstan. The introduction of genetic certification for fishery enterprises in the Republic of Kazakhstan in general should contribute to the traceability of fish products and an increase in production volumes. The formation of sturgeon broodstock at sturgeon fish farms in the Republic of Kazakhstan will effectively reproduce and increase commercial production of sturgeon fish and increase the export potential and reduce the pressure on sturgeon stocks in their natural habitat.

 The results obtained for 2021:

Certification of reservoirs of local importance was carried out in the Kyzylorda, North Kazakhstan, East Kazakhstan, West Kazakhstan regions for the organization of a model lake-commodity fish farms in their region. The assessment of the current state of hydrochemical parameters, natural food supply and ichthyofauna of the studied reservoirs was carried out. Work has begun on the development of effective technologies for the formation of repair broodstock of valuable rare fish species. Effective technological methods of growing fish-planting material of promising fish farming objects were developed and improved: jade perch, pike, walleye and invertebrate hydrobionts (crayfish) in industrial conditions of fish farms in Kazakhstan. Work has begun on genotyping with the use of nuclear and mitochondrial DNA markers (STR, Dloop) of valuable fish species: the aral barbel, balkhash marinka; markakol lenok for the selection of producers and juveniles for the formation of repair broodstock in the conditions of fish farms of the Republic of Kazakhstan. Work has begun on genotyping using nuclear and mitochondrial DNA markers (STR, Dloop) of invertebrate hydrobionts (artemia, crayfish, etc.) for cultivation in fish farms of the Republic of Kazakhstan. Work has begun on the genetic certification of producers selected for the formation of repair herds of rare endemic fish species. Work has begun to assess the genetic polymorphism of sturgeon fish contained in sturgeon fish farms of Atyrau and West Kazakhstan region. Work has begun on the genetic certification of sturgeon fish kept in sturgeon hatcheries. Work has begun on developing methods of domestication of producers and assessing their condition according to fish-breeding and biological indicators at sturgeon hatcheries. Work has begun on the development and implementation of technologies for the production of domestic competitive artificial feeds for valuable and endemic species of fish and invertebrate hydrobionts. The technology of rotifer cultivation in the conditions of fish farms of the Republic of Kazakhstan has been developed. Artificially created populations of rotifers in the conditions of fish farms of the Republic of Kazakhstan have been studied. The assessment of fish-breeding and biological indicators of juveniles of valuable fish species when feeding them with rotifers is given. An assessment of the economic efficiency of the developed technologies for the cultivation of rotifers on fish farms in Kazakhstan is given.

10 scientific articles were published (including 1 СQASE ME RK article), 7 seminars/field days were held and 2 articles were published in the media.

 The results obtained for 2022:

Typical standard technologies have been developed for the creation and operation of lake-commodity farms, taking into account the regional conditions of each reservoir. Work has begun to assess the economic efficiency of biotechnical techniques for the operation of lake-commodity fish farms created on model reservoirs in various regions of the Republic of Kazakhstan.

The development of effective technologies for the formation of repair broodstock of valuable rare fish species was continued. Effective technological methods of growing commercial products of promising fish farming facilities have been developed and improved: jade perch, pike, walleye and invertebrate aquatic organisms (crayfish) in the industrial conditions of fish farms in Kazakhstan. An assessment of the economic efficiency of the developed industrial fish farming technologies for the studied objects was carried out.

The work on genotyping with the use of nuclear and mitochondrial DNA markers (STR, Dloop) of valuable fish species was continued: the aral barbel, balkhash marinka; markakol lenok for the selection of producers and juveniles for the formation of repair broodstock in the conditions of fish farms of the Republic of Kazakhstan. The work on genotyping using nuclear and mitochondrial DNA markers (STR, Loop) of invertebrate hydrobionts (artemia, crayfish, etc.) for cultivation in fish farms of the Republic of Kazakhstan was continued.

Genetic certification of producers selected for the formation of repair herds of rare endemic fish species was carried out. Work has begun on the development of recommendations for the genotyping of rare endemic species: the aral thorn; the aral barbel, balkhash marinka; markakol lenok on fish farms of the Republic of Kazakhstan.

Work was continued to assess the genetic polymorphism of sturgeon fish kept in sturgeon fish farms of Atyrau and West Kazakhstan region. Genetic certification of sturgeon fish kept in sturgeon hatcheries was carried out. The methods of domestication of producers were tested and their condition was assessed according to fish-biological indicators at sturgeon hatcheries. Adaptation and introduction of methods of early sex diagnosis in sturgeon fish were carried out for the directed formation of their sexual structure at fish-breeding enterprises.

The development and implementation of technologies for the production of domestic competitive artificial feeds for valuable and endemic species of fish and invertebrate hydrobionts were carried out. A scientifically-based adjustment of the recipes of production compound feeds for valuable and endemic fish species, invertebrate hydrobionts, taking into account their production inspection, was carried out. The technology of cultivation of the black soldier fly in the conditions of fish farms of the Republic of Kazakhstan was developed. Artificially created populations of the black soldier fly in the conditions of fish farms of the Republic of Kazakhstan were studied. An assessment was made of the fish-breeding and biological indicators of juveniles of valuable fish species when feeding them with black soldier fly. An assessment of the economic efficiency of the developed technologies for cultivating black soldier fly on fish farms in Kazakhstan was given.

29 scientific articles were published (including 2 articles in the Web of Science/Scopus and 11 articles of the СQASE ME RK), 4 patents were obtained, 3 applications for inventions were filed, 5 seminars were held, 14 media articles were published and 1 implementation act was signed.

The results obtained for 2023:

The programme’s novelty lies in internationally spearheading the development of technologies aimed at progressively transforming Kazakhstan’s food systems. Consequently, this contributes to economic development, reduces pressure on the environment, preserves populations of valuable fish, improves food security, and supports the achievement of ambitious targets set for the industry’s development by 2030. The programme’s objectives align with Kazakhstan’s national aquaculture development goals by enhancing the technological infrastructure for sustainable aquaculture, employing a value-added production approach, and elevating Kazakhstani fish products in both domestic and international markets. The programme’s outcomes have been successfully implemented at local fish farms. The programme’s results are outlined in peer-reviewed scientific articles, recommendations, and a monograph . A conducted search for patents and information on establishment of an RBS for the rare endemic fish species of Kazakhstan affirms the novelty and importance of this research .

Within the scientific and technical programme «Scientific and technological support of complex development of aquaculture of Kazakhstan through development and introduction of innovative technologies and new objects of fish farming» 82 scientific articles were published (6 of them in Scopus database (of these, 6 articles are in journals indexed in the Scopus database (including 1 article with the Q2 quartile, and 3 articles with the Q3 quartile)) 17 articles of the Committee for Quality Assurance in Science and Higher Education), 1 monograph and 20 methodical recommendations were published, 22 publications in mass media, 11 patents were granted, including 3 patents for inventions, 14 seminars/field days were held. Developments on all tasks were implemented, 26 acts of implementation were issued.