Адырбекова Камила Болатқызы, Ph.D., «Балық шаруашылығы ғылыми-өндірістік орталығы» ЖШС гидробионттар генетикасы зертханасының меңгерушісі, «Болашақ» бағдарламасы («500 ғалым») аясында АҚШ-тың University of Illinois Urbana-Champaign университетінде бір жылдық ғылыми тағылымдаманы сәтті аяқтады.

2025 жылғы 1 қыркүйектен 2026 жылғы 31 тамызға дейін Камила Болатқызы Illinois Natural History Survey табиғатты қорғау геномикасы зертханасында шақырылған ғылыми қызметкер ретінде тағылымдамадан өтті.

Тағылымдама аясындағы ғылыми жұмыс су экожүйелерінің биоалуантүрлілігін мониторингтеу және инвазиялық түрлерді анықтау мақсатында қоршаған орта ДНҚ-сын (eDNA) талдауға негізделген заманауи молекулалық-генетикалық тәсілдерді қолдануға, сондай-ақ жаңа буын секвенирлеу (NGS) және қауымдастықтар метабаркодингі деректерін өңдеу мен талдау үшін биоинформатикалық әдістерді пайдалануға арналды.

Зерттеудің негізгі бағыттарының бірі инвазиялық тұқытәрізді балық түрлерінің eDNA-мониторингі болды: ақ дөңмаңдай (Hypophthalmichthys molitrix), шұбар дөңмаңдай (Hypophthalmichthys nobilis), ақ амур (Ctenopharyngodon idella) және қара амур (Mylopharyngodon piceus).

Қоршаған орта ДНҚ-сы (eDNA) табиғи ортада кездесетін организмдердің генетикалық материалын білдіреді. eDNA-ны талдау су экожүйелерін зерттеудің заманауи тәсілі болып табылады және түрлердің бар-жоғын анықтауға, биоалуантүрлілік мониторингін жүргізуге, соның ішінде инвазиялық түрлерді анықтауға мүмкіндік береді.

Тағылымдама барысында Камила Болатқызы зерттеу тобына балықтардың популяциялық генетикасы саласындағы өзінің диссертациялық зерттеуінің нәтижелерін де таныстырды.

Бір жылдық тағылымдама су экожүйелерін молекулалық-генетикалық зерттеу саласындағы заманауи әдістер мен тәсілдермен жұмыс істеудің практикалық тәжірибесін алуға мүмкіндік берді. Алынған тәжірибе Қазақстанның су экожүйелерінің биоалуантүрлілігін және генетикалық мониторингін одан әрі зерттеуде қолданылуы мүмкін.