Балық ресурстарын басқару бойынша ғылыми кеңестің отырысы өтті

2025 жылдың 24–25 қарашасында Алматы қаласы, «Балық шаруашылығы ғылыми-өндірістік орталығы» ЖШС-нің бас бөлімшесінде 021-бaғдарлама, 100-қосалқы бағдарлама – «Жануарлар дүниесі ресурстарын сақтау, молайту және ұтымды пайдалану» бойынша биологиялық негіздемелерді қарастыру және бекіту жөніндегі Ғылыми кеңестің отырысы өтуде. Жұмыс Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Балық шаруашылығы комитетінің тапсырысы бойынша жүзеге асырылды.

Алғы сөзді ҚР АШМ Балық шаруашылығы комитетінің төрағасы Сермагамбетов С. С. сөйлеп, жыл сайын балық және басқа да су жануарларын аулаудың шекті рұқсат етілген көлемдерін анықтайтын болжамдық зерттеулердің маңыздылығын атап өтті. Аталған көлемдер негізінде кейін Ауыл шаруашылығы министрінің су биоресурстарын алу лимиттері туралы бұйрығы бекітіледі. Бас директор Суюбаев А. С. өз сөзінде Ғылыми кеңеске дейін халықаралық және республикалық маңызы бар барлық балық шаруашылығы су айдындары, сондай-ақ резервтік су айдындары мен ерекше қорғалатын табиғи аумақтар бойынша институт жүргізген ауқымды зерттеу жұмыстары туралы айтып өтті және БШК техникалық ерекшеліктерінде көрсетілген талаптарға назар аударды. Сондай-ақ ол НҚА енгізілуі қажет практикалық ұсынымдар, толықтырулар және өзгерістердің балық ресурстарын қорғау, молайту және ұтымды пайдалану саласындағы жұмысты нақтылауға және жетілдіруге бағытталғанын атап өтті. Отырысты «БШ ҒӨО» ЖШС бас директордың бірінші орынбасары, биология ғылымдарының докторы, профессор, ҚР ҰАҒА академигі Асылбекова С. Ж. жүргізді. Бұдан әрі ғылыми зерттеулердің жетекшісі, «БШ ҒӨО» ЖШС бас директордың орынбасары, PhD Баракбаев Т. Т. Бағдарлама бойынша жалпы таныстырылым жасады.

Отырысқа ҚР АШМ Балық шаруашылығы комитетінің төрағасы Сермагамбетов С. С., Комитеттің балық ресурстарын қорғау және балық аулауды реттеу басқармасының басшысы Калмуратов М. К., Комитеттің бас сарапшысы Какимжанов Е. М., «Qazaq balyk» республикалық балық шаруашылығы және акваөсіру қауымдастығы» ЗТБ басқарма төрағасы Рысбаев А. Ж., сондай-ақ өңіраралық бассейндік балық шаруашылығы инспекцияларының басшылары: Қумашев Р. Т. (Балқаш-Алакөл), Налибаев П. М. (Арал-Сырдария), Рахимжанов Т. Т. (Зайсан-Ертіс), Қауашев Н. А. (Есіл), Ғайсин Н. А. (Жайық-Каспий), Тогаев Б. Б. (Тобыл-Торғай), Кабдугалиев А. А. (Шу-Талас) және Бейсимбаев С. Ж. (Нұра-Сарысу) жеке қатысты.

Онлайн форматында Балық ресурстарын қорғау және балық аулауды реттеу басқармасының бас сарапшысы Махметов И. С., Балық ресурстарын молайту және ғылыми қамтамасыз ету басқармасы басшысының міндетін атқарушы Кожаева З. С., сондай-ақ осы басқарманың сарапшысы Дүйсенбай Б. Б. және ҚР АШМ Балық шаруашылығы комитетінің өңіраралық бассейндік инспекцияларының қызметкерлері қатысты.

Отырыс барысында кешенді ғылыми зерттеулердің нәтижелері ұсынылып, талқыланды. Оларға балық қорларының жай-күйін бағалау, су айдындарының балық өнімділігін анықтау, биоресурстар динамикасын талдау, шекті рұқсат етілген аулаудың биологиялық негіздемелерін әзірлеу, сондай-ақ балық аулауды реттеу шаралары бойынша ұсыныстар енгізілді. Ерекше назар халықаралық және республикалық маңызы бар су айдындарына, ерекше қорғалатын табиғи аумақтардағы су айдындарына, сондай-ақ жергілікті маңызы бар резервтік су айдындарының жай-күйіне және оларды болашақта пайдалану мүмкіндіктеріне аударылды.

Ғылыми кеңестің жұмысы қорытындыланған соң әзірленген биологиялық негіздемелер 2026 жылғы 1 қаңтардан 31 желтоқсанға дейінгі кезеңге арналған балық шаруашылығы су айдындарындағы лимиттерді бекіту үшін ҚР АШМ Балық шаруашылығы комитетіне жолданады.

Балық шаруашылығында халықаралық ынтымақтастықты дамыту мәселелері талқыланды

2025 жылғы 10 қарашада «Балық шаруашылығы ғылыми-өндірістік орталығы» ЖШС Aller Aqua Group (Дания) және Aller Aqua Polska (Польша) халықаралық компанияларының өкілдерімен «Aller Aqua» балық жемін өндіретін зауытты Қазақстан Республикасында салу мәселесі бойынша жұмыс кездесуі өтті.

Делегация құрамында келді:

  • Андэрс Бюллинг — Aller Aqua Group компаниясының Бас директоры (Дания);
  • Яцек Юхневич — Aller Aqua Polska компаниясының Бас директоры (Польша);
  • Марчин Вальчак — Aller Aqua Polska компаниясының экспорт жөніндегі директоры (Польша).

Кездесуге қатысқандар:

  • Тұрсынәлі Марлен Тұрсынәліұлы — «TMT Group» ЖШС басшысы;
  • Медведев Сергей Николаевич — «Гранд Фиш» ЖШС басшысы;
  • Асанов Вячеслав Борисович — «Шығыс Универсал» ЖШС басшысы.

«Балық шаруашылығы ғылыми-өндірістік орталығы» ЖШС Бас директорының орынбасары Ахметжанов Д.С. құттықтау сөз сөйлеп, балық шаруашылығын дамытудағы ынтымақтастықтың маңыздылығын атап өтті.

Орталықтың қызметі мен ағымдағы жобалары туралы ғылым жөніндегі бөлім басшысының орынбасары, биология ғылымдарының докторы, профессор Асылбекова С.Ж., баяндама жасады.

Кездесу барысында тараптар балық шаруашылығы саласындағы әріптестік, акваөсіруді дамыту, озық технологияларды енгізу және тәжірибе алмасу мәселелерін талқылады. Презентациядан кейін өзекті тақырыптар бойынша пікір алмасып, бірлескен жұмыстың келешегі қарастырылды.

«Гидрохимиялық зерттеулердің заманауи әдістері және есептік құжаттаманы біріздендіру» тақырыбында ғылыми-ақпараттық семинар

2025 жылғы 5 қарашада «БШ ҒӨО» ЖШС-нің бас бөлімінде «Гидрохимиялық зерттеулердің заманауи әдістері және есептік құжаттаманы біріздендіру» тақырыбында ғылыми-ақпараттық семинар өткізілді.

Семинарды сынақ орталығы мен гидроаналитика зертханасы офлайн және онлайн форматтарда ұйымдастырды.Семинарға «БШ ҒӨО» ЖШС филиалдарының қызметкерлері қатысты.

Семинар спикерлері:

Долгополова С.Ю. – гидроаналитика зертханасының меңгерушісі, PhD.

Мұқатай А.А. – гидроаналитика зертханасының ғылыми қызметкері.

Семинар бағдарламасы:

  • «БШ ҒӨО» ЖШС аккредиттеу саласына сәйкес гидрохимиялық зерттеулерді жүргізу хаттамасы;
  • Гидрохимиялық зерттеулерді жүргізудің заманауи әдістері;
  • Гидрохимиялық зерттеулер деректері үшін бірыңғай форматты әзірлеу.

Семинар қорытындысы бойынша қатысушылар сертификаттармен марапатталды.

Қазақстан аквакультурасын дамыту: «Future» шаруашылығына сапардың нәтижелері

2025 жылдың 1–2 қарашасында «БШ ҒӨО» ЖШС қызметкерлері аквакультура жабдықтарын өндіру және осы саладағы технологиялар трансферіне маманданған кәсіпорындарды аралады. Миссияның маңызды бөлігі ретінде Қытайда кеңінен дамып келе жатқан тұқы тұқымдас — тұқы, ақ амур және ақ дөңмаңдай сияқты балықтарды көбейту шаруашылықтарымен бірлескен тренингтік бағдарламалар ұйымдастырылды. Бұл іс-шаралар Қазақстанда балық өнімдері өндірісінің көлемін арттыруға бағытталған.
 
Қойылған мақсаттарға қол жеткізу үшін делегация тұқы тұқымдас балықтарды өсіруге маманданған Future (қыт. Wei Loi) шаруашылығын аралап, сондай-ақ жойылып кету қаупі төніп тұрған River Bus (Mesocottus trachidermus) түрімен танысты. Future шаруашылығы тұқы тұқымдас балықтарды өсіру саласында көпжылдық тәжірибеге ие және 1 жаздық шабақ өндірісінің ең жоғары көлеміне – 1,2 миллиард дана шабаққа қол жеткізеді. Бұл шаруашылық Ганьсу және Синьцзян провинцияларының, сондай-ақ Шанхай қаласының ішкі нарығының сұранысын табысты қамтамасыз етіп отыр.
 
Кең көлемді өндірісті қамтамасыз ететін негізгі факторлар – шаруашылықтың аквакультуралық жабдықтарды өздігінен өндіруі және конверсия коэффициенті 1,2–1,5 болатын жемдердің қолжетімділігі. Бұл көрсеткіштер балықтың қарқынды өсуіне және өндірістің жоғары экономикалық тиімділігіне ықпал етеді.
 
Кездесу қорытындысы бойынша Қазақстан мен Қытай арасында балық шаруашылығы саласында ғылым мен бизнесті жүйелі түрде интеграциялау жөнінде ортақ келісімге қол жеткізілді. Басты мақсат – Қазақстан Республикасында балық өндірісі мен балық өсіру биотехнологиясы үшін тұрақты инфрақұрылым қалыптастыру, сондай-ақ қытайлық озық технологияларды өндіріске енгізу арқылы тәжірибе мен білім алмасуды қамтамасыз ету болып табылады.

Қазақстан мен Қытайдың аквакультурадағы ынтымақтастығы: «Paganda»-ға сапардың нәтижелері

2025 жылдың 30–31 қазанында профессор Min Kuanhong мен оқу бағдарламасының жетекшісі Wan Yun бастаған «БШ ҒӨО» ЖШС делегациясының аквакультура және балық өсіру саласына арналған аэрациялық жүйелерді өндіретін Paganda компаниясына сапары жалғасуда.
Сапар барысында делегация тауарлық қара тұқы (Mylopharyngodon piceus) және қытай түкті қол шаянын (Eriocheir sinensis) өсіруге маманданған Kong компаниясының озық тәжірибесімен танысты. Сонымен қатар, фугу (Tetraodon maccallii), үнді тенуалозасы (Tenualosa ilisha) және американдық шад (Alosa sapidissima) сияқты жергілікті емес балық түрлерін экспортқа бағытталған өндірісімен танымал Three Fish балық шаруашылығына барды.
 
Кездесу барысында тараптар интеграциялық өзара іс-қимыл бағыттарын және Қазақстандағы балық өсіру кәсіпорындарында заманауи аквакультуралық жабдықтарды енгізу арқылы өндірісті қарқындату мүмкіндіктерін талқылады. Негізгі назар ішкі және сыртқы нарықтарға арналған балық өнімін өндіру көлемін арттыру стратегияларына аударылды.
 
Кездесу қорытындысы бойынша тараптар жабдықтарды жеткізу, орнату және Қазақстандағы балық өсіру шаруашылықтарының қызметкерлерін оқыту саласындағы ынтымақтастықты дамытуға өзара ниет білдірді.

Қазақстан мен Қытай: Усидегі кездесуде аквакультура және ғылым перспективалары

2025 жылғы 28–29 қазан аралығында «Балық шаруашылығы ғылыми- өндірістік орталығы» ЖШС делегациясының Қытай Ғылым академиясының Уси қаласындағы Тұщы су балық шаруашылығын зерттеу орталығына жұмыс сапары өтті. Кездесу барысында Қытай орталығының өкілдерімен өткен келіссөздерде бас директор Суюбаев А.С., ғылым бөлімі басшысының орынбасары, б.ғ.д., профессор Асылбекова С.Ж. және аға ғылыми қызметкер, PhD Бараков Р.Т. Қазақстан Республикасындағы балық шаруашылығының дамуы мен балық шаруашылығы ғылымының рөлі туралы баяндама жасап, сөз сөйледі. Қытай тарапынан кездесуге келесі мамандар қатысты: бас директор Bing Xuwen, аквакультура жөніндегі директор Wen Haibo, ғылыми зерттеулер жөніндегі директор Qiang-Jun, аквакультура және қоршаған орта менеджменті бойынша қауымдастырылған профессор Fan Limin, аквакультура профессоры Min Kuanhong, халықаралық ынтымақтастық және білім беру жөніндегі директор Jing Xiaojun, халықаралық ынтымақтастық және білім беру жөніндегі директордың көмекшісі Ye Wei, сондай-ақ бағдарламалық қызметкер Wang Yun.
 
Кездесу барысында Қытай орталығы мамандарының баяндамалары тыңдалып, аквакультураны дамыту саласындағы көпжақты ынтымақтастықтың негізгі бағыттары мен ғылым мен бизнесті интеграциялау мәселелері талқыланды. Бұл саладағы басым және инновациялық бағыттар қарастырылды:
  • Тұщы су балық шаруашылығын зерттеу орталығы туралы кіріспе баяндама (проф. Bing Xuwen),
  • Жасыл аквакультураны дамыту (проф. Wen Haibo),
  • Технологияларды дамытудың жаңа бағыттары (проф. Qiang-Jun)
  • Су сапасын бақылау және аквапониканы дамыту туралы тақырыптар тыңдалды.
 
Сонымен қатар Қытай орталығының қызметкерлері делегация үшін биотехнология және генетика зертханасы бойынша таныстыру экскурсиясын өткізді. Кездесу өзара түсіністік пен ынтымақтастық рухында өтті, екі тарап та экономика және ғылым салаларында мемлекетаралық басымдықтарды айқындауға толық дайын екендіктерін білдірді. Аквакультура және балық шаруашылығының өзге де бағыттары бойынша оқыту, тренингтік бағдарламалар мен тағылымдамалар өткізу мүмкіндіктері талқыланды.Келіссөздер барысында екі зерттеу орталығы арасындағы ынтымақтастық туралы меморандум жобасы қаралды.
 
Аталған құжат ғылыми өзара іс-қимылды және бизнес интеграциясын одан әрі нығайтудың негізі болмақ.

Балық шаруашылығын дамытуға қосқан елеулі үлесі үшін марапат

Қазақстан Республикасы Президентінің 2025 жылғы 21 қазандағы Жарлығымен «Балық шаруашылығы ғылыми-өндірістік орталығы» ЖШС бас директорының орынбасары, PhD Барақбаев Т.Т. балық шаруашылығын дамытуға қосқан елеулі үлесі және өз ісіне адалдығы үшін «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталды.

Бұл марапат – көп жылдық еңбектің, кәсіби шеберліктің және саланы дамытуға қосқан баға жетпес үлестің мойындалуы.

Алдағы уақытта да табыстар, жаңа ғылыми жетістіктер және Қазақстан игілігі жолындағы шабыт тілейміз!
 

“Балық шаруашылығы ғылыми-өндірістік орталығы” ЖШС Орталық этикалық комиссиясының отырысы

“Балық шаруашылығы ғылыми-өндірістік орталығы” ЖШС бас бөлімшесінде Орталық этикалық комиссия төрағасының орынбасары С.Ж. Асылбекованың, “БШҒӨО” ЖШС ғылым жөніндегі бөлім басшысының орынбасары, б. ғ. д., профессор, ҚР ҰАҒА академигі төрағалығымен Орталық этикалық комиссияның отырысы өтті.
 
Комиссия құрамында:
  1. Қыдырманов А. И., “Микробиология және вирусология ғылыми-өндірістік орталығы” ЖШС вирустар экологиясы зертханасының меңгерушісі, в.ғ.д., профессор;
  2. Айтқалиева А. А., “ БШҒӨО “ЖШС сынақ орталығының басшысы;
  3. Булавина Н. Б., “ БШҒӨО”ЖШС аквамәдениет зертханасының меңгерушісі;
  4. Долгополова с. Ю., “ БШҒӨО” ЖШС гидроаналитика зертханасының меңгерушісі, PhD;
  5. Сансызбаев Е.Т., “БШҒӨО”ЖШС ихтиология зертханасының меңгерушісі;
 
Комиссияның қарауына 2026-2028 жылдарға арналған ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық жобалар бойынша жас ғалымдарды гранттық қаржыландыруға арналған конкурсқа өтінімнің 2 (екі) жобасы және 2026-2028 жылдарға арналған ғылыми және ғылыми-техникалық жобаларды гранттық қаржыландыруға арналған конкурсқа қатысу үшін өтінімнің 1 (бір) жобасы ұсынылды.
 
Барлық ұсынылған жобалар этикалық нормаларға сәйкес келеді, ғылыми зерттеулер қоршаған ортаға, зерттеу объектілеріне зиян келтірмей жүргізілетін болатындықтан Орталық этикалық комиссия жобаларды мақұлдады.
 

«Қапшағай УӨШ-1973» базасында аквакультура және генетика зерттеулерінің екінші жылдың қорытындылары

Ғылыми-техникалық бағдарлама аясында «Қазақстанның әртүрлі өңірлерінің табиғи-климаттық жағдайларында экономикалық жағынан тиімді инновациялық технологиялар мен жаңа акваөсіру нысандарын әзірлеу және енгізу» тақырыбы бойынша «Қапшағай УӨШ-1973» ЖШС базалық балық шаруашылығында «Қазақстан балық шаруашылықтарында келешегі бар акваөсіру нысандарын өсірудің тиімді биотехникалық әдістерін сынақтан өткізу және енгізу, ДНҚ-маркерлерін қолдану арқылы олардың генетикалық сәйкестендірілуі» жобасы бойынша зерттеудің екінші жылы аяқталуға жақын.
 
Ғылыми-зерттеу жұмысының нәтижесінде табиғи популяциядан (Кырыккурдык көлі) ауланған оңғақ балығының жасанды ортаға бейімделуі – доместикациясы жүргізілді. Оңғақ балығы мен Розенберг тұщы су асшаянын өнеркәсіптік жағдайда өсірудің биотехникалық әдістері әзірленді, сондай-ақ оңғақ балығына ДНҚ-маркерлерін қолдану арқылы генетикалық сәйкестендіру жүргізілді. Жұмыстар аяқталған соң, зерттеу нысандары – оңғақ балығы мен Розенберг тұщы су асшаяны қысқы кезеңге «Қапшағай УӨШ-1973» ЖШС-нен «БШ ҒӨО» ЖШС-нің Балқаш филиалына жеткізілді.
 
16-18 қазан аралығында «БШ ҒӨО» ЖШС Балқаш филиалының балық өсіру учаскесінде ТЖҚ-да (тұйық жүйелі қондырғыда) бақылау аулау жұмыстары жүргізіліп, қысқы кезеңге ауыстырылған оңғақ балығы мен Розенберг тұщы су асшаянына бонитировка жасалуда. Жұмыстарға бағдарлама жетекшісі, ғылым жөніндегі бөлім басшысының орынбасары, б.ғ.д., профессор Асылбекова С.Ж., кешенді балық шаруашылығы зертханасының м.а. меңгерушісі Алтаева Ф.А., экспедициялық отряд жетекшісі Тағаев Д.О., Сатбек А.Т., аға лаборант Сейтпатқалов Ж.С. қатысуда.

Арал өңірінде балық шаруашылығының 100 жылдығы аталып өтті

     2025 жылғы 10 қазанда Қызылорда облысы, Арал ауданында Қазақстандағы балық өндірісінің негізін қалаған Арал мемлекеттік балық тресінің құрылғанына 100 жыл толуына орай ауқымды мерейтойлық іс-шара өтті.
     Іс-шараға ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі Балық шаруашылығы комитетінің төрағасы С. Сермағамбетов, Арал ауданының әкімі А. Оңгарбаев, мемлекеттік органдардың өкілдері, сала ардагерлері мен мамандары, Халықаралық Аралды құтқару қорының өкілдері мен облыстық және аудандық мәслихаттың депутаттары, Астана, Алматы, Қызылорда қалаларынан, Ырғыз, Қазалы аудандарынан арнайы келген мемлекет және қоғам қайраткерлері, зиялы қауым өкілдері, еңбек ардагерлері мен балық шаруашылығы саласының мамандары қатысты.
     Мерекелік жиынға «Балық шаруашылығы ғылыми-өндірістік орталығы» ЖШС бас директорының орынбасары, PhD Баракбаев Т.Т. арнайы қатысып, ғылыми орталықтың өңірлік балық шаруашылығын дамытуға қосып жатқан үлесі туралы баяндама жасады.
    Баяндамада «Өңіріміздегі тауарлы балық өсірудің қазіргі жағдайы және тауарлы балық өсірілетін су айдындарының жай-күйі» тақырыбы қамтылып, саланың ғылыми негізделген дамуы, су ресурстарының тиімді пайдаланылуы, сирек кездесетін балық түрлерін қолдан өсіру технологияларын енгізу мәселелері кеңінен қозғалды.
    Сонымен қатар, Арал қаласындағы Балықшылар аллеясында ағаш отырғызу рәсімі өткізіліп, өңір экологиясын жақсарту мен балықшылар қауымына құрмет көрсетуге бағытталған игі шара ұйымдастырылды.
     Қонақтар Арал ауданындағы бірқатар балық өңдеу кәсіпорындарының жұмысымен танысып, соның ішінде жылдық қуаттылығы 7 000 тонна болатын «Арал СДО» зауытының өндірістік процесін көріп, экспортқа бағытталған дайын өнім сапасына назар аударды.
 
Page 1 of 35
1 2 3 35